Thành ngữ: ”Hữu xạ tự nhiên hương” và ”Trâu buộc ghét trâu ăn” của người xưa đã phân ra cho chúng ta hai loại người trong xã hội. Trò chơi ”bập bênh” đâu phải chỉ dành riêng trong sân chơi nhạc sĩ mà hầu như lĩnh vực nào cũng có kẻ thích chơi trò chơi ”mày không xuống, tao làm sao lên” này?! ….

I. Đời nhạc sĩ buồn vui:

1.  Hệ lụy:

Cuộc đời, sự nghiệp sáng tác của nhạc sĩ Phạm Duy (PD), ai cũng có thể hình dung đó là một người tài ba trong lĩnh vực âm nhạc. Nếu lật ngược “lý lịch” PD để kết tội “phản bội” thì kẻ có tội chính là hệ thống chính trị “công chính nghiêm minh” hay “sài lang đương đạo” nào đã “đẻ” ra một PD lang bạc giang hồ? Trường hợp quá khứ lật ngược, chúng ta thấy có Trịnh Công Sơn (TCS) đã từng bị ”ném đá” là “tên đào ngũ” nhưng vẫn cùng dòng nhạc của mình bất diệt, tới một cựu Phó Thủ tướng Nguyễn Cao Kỳ, sau đến một nhạc sĩ hai bờ PD tóc bạc cùng tìm về nguồn cội cũng bị ”ném cà chua, trứng thối” bằng những lời phỉ báng. Mọi hệ quả nào cũng đều có nguyên nhân bởi “không có lửa thì sao nên khói”? Xong, thử nghĩ: Người Việt thù sâu như núi không phải dành cho kẻ thù cướp nước, bọn bán nước mà lại dành cho chính người dân mình. Đó mới là nỗi đau của lịch sử. Chúng ta thường tự hào có hơn bốn ngàn năm văn hiến. Văn hiến mà không rộng lượng, văn hiến ấy cũng chỉ là trên lý thuyết mà thôi!

Cổ nhân có câu ”kẻ thức thời mới là tuấn kiệt”. Người ta nếu không làm kiếp kỳ nhông thì cũng là kỳ đà để mà sinh tồn. Nếu xét về gương ”cuốn theo chiều gió”,  Đảng Cộng Sản Việt Nam (ĐCSVN) là tấm gương sáng chói vì Đảng đã thay tên đổi họ, thay chính sách, đổi mục tiêu, chuyển chiến lược… cho phù hợp với tình hình mà đấu tranh, mà bình trị. Vì sao phải nhập ba ĐCS làm một? Vì sao khi hoạt động công khai, khi rút vào bí mật? Khi nào thì yêu sách, khi nào thì nhượng bộ? Tại sao phải đổi ĐLĐVN thành ĐCSVN? Vì sao có chủ trương này, chính sách nọ…? Tất cả là tùy thời ứng biến đó thôi! Hôm trước, chúng ta còn được nghe các thầy ta giảng dạy Trung Quốc là kẻ xâm lược. Thời điểm 1979, cả nước đều đã nghe loa phóng thanh hát ”Giặc bành trướng xâm lược đất nước ta, gieo bao đau thương tang tóc cho quê nhà…”. Bây giờ, nhà nước có coi Trung Quốc là”bành trướng xâm lược” nữa hay không? Ngày trước, chúng ta từng được nghe giảng về triết học và lịch sử phê phán Đế quốc Mỹ là “tên sen đầm quốc tế” hay “chủ nghĩa tư bản nhất định sẽ bị thay bằng chủ nghĩa xã hội và thế giới đại đồng”? Nay việc bình thường hóa quan hệ Việt – Mỹ năm 1991, “tên sen đầm quốc tế” hay “giặc bành trướng” đã được đi đi, lại lại trên khắc đất nước hình chữ S. Điều đó, chẳng lẽ không đủ chứng minh cho một sự”thức thời là tuấn kiệt” của nhà nước VN? Nhưng nếu Trung Quốc, Mỹ hay một nước nào khác nhảy vào VN đánh phá, nước đó phải bị coi như ”kẻ xâm lược” và nhà nước VN phải chống ngoại xâm bằng mọi giá. Không biết chống ngoại xâm, tức là để mất nước, là thành “thiên cổ tội nhân”! Còn bây giờ, ai đang muốn làm ”bạn bè” với ta, tại sao ta không cho họ và cho chúng ta một cơ hội “thêm bạn bớt thù”?

Trường hợp PD về VN trong tư cách công dân và nhạc sĩ nhiều hơn một “kẻ thức thời là tuấn kiệt”. Quê hương của ông là VN chứ không phải Mỹ. Sự kiện người Việt chạy ra nước ngoài rất nhiều lý do, trong đó có ”tỵ nạn chính trị”. Nó cũng như một sự kiện nằm trong tiến trình tất yếu phải xảy ra của lịch sử VN! Quê hương là quê hương chung. Không ai có đủ tư cách để nghiêm cấm kẻ tha hương quay đầu về cố hương nếu ngoài lý do chính trị. Dù cho nhà nước VN có mang tiếng ”sử dụng con bài Nguyễn Cao Kỳ, Phạm Duy”, chính sách đó hẳn nhiên “danh chính ngôn thuận” nằm trong”tình quê hương, nghĩa đồng bào”, chẳng có gì đi ngược với thuần phong mỹ tục VN! Nếu PD hay những người hồi hương nào có ý định chống lại nhà nước VN, dĩ nhiên, ông ta và họ sẽ bị luật pháp VN chế tài! Đó là quy định pháp luật của một nước như  kiểu“Nhập gia tùy  tục”. Do đó, chúng ta phản đối với hai bờ “cảnh tỉnh” như nhạc sĩ Nguyễn Lưu (NL), Nguyễn Đức Toàn (NĐT), nhà văn Chu Lai (CL)… thì chỉ giống như “kiền canh nóng mà thổi cả rau nguội” nếu không nói là hơi… “dư thừa”! Có điều bất bình thường ở đây chính là cái lý lịch “mấy đời bánh đúc có xương…”

          2. Tiêu chí “lý lịch”:

Những người nổi tiếng nhưng vì lý lịch “có vấn đề” mà bị tai tiếng. Nổi tiếng đi liền tai tiếng là vậy. Những lời buộc tội hết cỡ của nhạc sĩ NL trên “Báo Đầu Tư” ngày 13/3/2006 dành cho nhạc sĩ PD được thanhnien.com.vn tải đăng ngày 18/3/2006 là có lý của Lưu. Thế nhưng, nhạc sĩ NL đã dùng bàn tay nhạc sĩ… cứng ngắt đánh mất hết ”phần mềm” của một bản nhạc. Là một nhạc sĩ, họ phải hiểu âm nhạc đi vào lòng người nhờ cái gì? Cuộc đời con người là một bản nhạc khi hay khi chưa hay. Đánh giá một tác giả, chúng ta hãy nhìn vào những gì người ta cống hiến, còn thành phần xuất thân chỉ là để tham khảo cho có là. Thế nhưng, trong chế độ mới, hầu như ”lý lịch” là tiêu chí quan trọng để xét công trạng, tuyên dương hay thưởng phạt. Do đó, dân gian mới có câu: ”Học dốt nhưng tốt lý lịch”. Điều này, ngay cả những anh hùng, liệt sĩ có những cuốn nhật ký may mắn sống sót mà được ”sủng ái” đã từng than phiền: Đảng đối xử với họ không công bằng vì họ xuất thân từ thành phần “tiểu tư sản” như Đặng Thùy Trâm, “tiểu chủ” như Nguyễn Văn Thạc. Sự xét lý lịch để ghi công trạng, đưa lên hay hạ xuống, đẩy ra khỏi các chức vụ quan trọng suốt một thời gian dài từ 1945 đến hôm nay đã ảnh hưởng quá rõ ràng trong mọi cấp, ngành… Vì vậy, nhạc sĩ NL cũng đã đi theo con đường này khi xét ”tư cách” của nhạc sĩ PD bằng “lý lịch”, thiết nghĩ không có gì lạ! Bởi vì, NL cũng là ”con đẻ” của hệ thống ”xét lý lịch” do nhà nước sinh ra. Đứa con ”ngoan” này lẽ ra phải được ”tuyên dương khen thưởng” hơn là chê trách vì nó đã đi theo đúng cách của ông cha! Nhưng, ở đời có cái gì “cứng ngắt” mà không dễ gãy khi theo tiêu chí xét lý lịch “lấy đồng, bỏ vàng” này! Trường hợp PD là một.