31. TỈNH THỪA THIÊN-HUẾ (THUA THIEN-HUE PROVINCE)

Latitude: 16°00′ to 16°8′ North latitude

Longitude: 107°8′ to 108°2′ East longitude

Region: North Central Coast

Area: 5.065.3 km ² (1.955.7 sq mi).

Population: 1.087.579

Capital: Hue  City

Town: Huong Thuy

Districts: Phong Dien, Cang Dien, Huong Tra, Phu Vang, Phu Loc, Nam Dong, A Luoi.

Calling Code: 54

Vehicle Code: 75

Postal Code: 47

ISO 3166-2: VN- 26

 

Phía nam, đất Quảng chung đường

Phía tây giáp dãy Trường Sơn với Lào.

Bắc giáp Quảng Trị trên cao

Biển Đông cuộn sóng giáp vào phía đông.

 

Phía tây rừng núi mênh mông

Cóc Bai, Hói, Co A Nong, Động Truồi.

Tro Linh, Bạch Mã, Bol Droui

Động Ngai cao nhất, thấp thì Chúc Mao.

 

Ai lên biên giới Việt – Lào

Nằm nghe gió hát xôn xao giữa đồi.

Địa hình núi, biển đi đôi

Đồng bằng duyên hải, gò đồi, biển xanh.

 

Khí hậu nóng ẩm, mưa, hanh

Tháng 3, tháng 7 khô cằn mưa giông.

Hai mùa chuyển tiếp xuân – đông

24 độ nhiệt, bão trong tháng 10.

 

Tài nguyên rừng rậm xanh tươi

Lợi khai thác gỗ, thuận đời nghiệp lâm.

Cây trồng nông nghiệp lâu năm

Phù sa, đất đỏ, nuôi chăn dễ dàng.

 

Khoáng sản vôi, sét, titan

Than bùn, granít Phú Quang, Phong Điền.

Nước khoáng, các mỏ thiên nhiên

Phong Xuân, Long Thọ Quang Điền, Nam Đông.

 

Lộ 1, 14 giao thông

Bắc – Nam đường sắt huyện trong, tỉnh ngoài.

Sân bay quốc tế Phú Bài

Dự định phát triển thêm vài tuyến bay.

 

Hồng Vân cửa khẩu phía tây

Cảng Thuận An cá, Chân Mây cảng dầu.

Tư Hiền cảng biển nước sâu

Tàu “công suất nhỏ” theo sau nối dài?

 

Huế xưa thành cổ trang đài

Kinh tế thu hút nước ngoài đầu tư.

4 vùng công nghiệp bây chừ

Đồng Lâm, Tứ Hạ cũng như Phong Điền.

 

Cầu Hai, Tả Trạch, Hương Điền

Nam Đông, A Lưới, Bình Điền, Chân Mây.

Đầu tư mọi mặt hôm nay

Ngày mai Huế sẽ đổi thay rất nhiều.

 

Tà Ôi, Hoa, Việt, Vân Kiều

Hơn triệu dân đã thấm điều cần lao.

Đô thị đề bạt cấp cao

7 huyện, 2 phố biết bao tự hào.

 

Lịch sử nhân loại là bao

5.000 niên đại được đào ở đây.

Thời đồ đồng, đá qua tay

Rìu đá, đồ gốm hiện nay vẫn còn.

 

Trống đồng, “Văn hóa Đông Sơn”

Văn hóa Việt Cổ” ở Phong Mỹ – Điền.

Huế xưa như đã tương truyền

Việt Thường – Âu Lạc: Thừa Thiên hiện giờ.

 

12 thế kỷ ban sơ

Việt Thượng – Tượng Quận chuyển về Nhật Nam.

Địa đầu phía Bắc nước Chăm

Lãnh thổ Đại Việt phía nam rộng dần.

 

Đời Trần, công chúa Huyền Trân

Dâng qùa sính lễ, Chế Mân đổi về.

Hai châu Ô, Lý bấy giờ

Đổi ra Thuận, Hóa dễ bề trông coi.

 

Đàng Trong – Ngoài đã phân đôi

Võ Vương tước vị, đô dời Phú Xuân.

Đô thị thịnh vượng bán buôn

Kinh đô Đại Việt gian truân mấy thời.

 

“Kinh thành thất thủ” để lời

Bình Tây sát Tả” nhất thời đứng lên.

Mậu Thân 68 còn tên

Cố đô xương trắng giành nền tự do.

 

Di sản thế giới “Cố đô”

“Nhạc cung đình Huế”, Lăng Cô huy hoàng.

Một nền văn hóa vàng son

Festival, hội bảo tồn vạn thiên.

 

Ngành Y tỉnh Huế – Thừa Thiên

Miền Trung, khu vực Tây Nguyên hàng đầu.

Mục tiêu, tầm vóc chuyên sâu

Đầu tư công nghệ ngõ hầu tiến nhanh.

 

“Đại học Huế” thuộc đa ngành

Hệ thống giáo dục nổi danh 3 miền.

Học viện âm nhạc Huế” chuyên

4 khoa đào tạo nhạc riêng Cung Đình.

 

Mầm non đến các loại hình

Tư thục, dân lập tuyển sinh theo vùng.

Dạy nghề 14 trường trung

Hàng trăm tiểu học, cao, trung, thực hành.

 

Trung học Quốc học chuyển thành

Một trong 3 trọng điểm ngành nước ta.

Đại học Huế lên Quốc Gia

Tài năng, nhân lực đều qua hệ này.

 

Mưa trên xứ Huế chiều nay

Hồn xưa phố cổ đâu đây nội thành.

Cố đô quần thể vang danh

Bảo tàng mỹ thuật rành rành dấu xưa.

 

Cung, Lăng, Trấn, Điện nhạt mưa

Hoàng thành, Tử cấm thành chưa xóa nhòa.

Kinh thành Huế – UNESCO

Di sản thế giới cố đô quật cường.

 

Chuông chùa Thiên Mụ vô thường

Cung Diên Thị, Duyệt Thị Đường, Ngọ Môn…

Văn Lâu, Cửu Vị Thần Công

Viện Cơ Mật, Lăng Gia Long, Kỳ đài.

 

Trường Quốc Tử Giám – nhân tài

Đình Thương Bạc, Trấn Bình Đài, Trường Sanh…

Điện Cần Chánh, Trấn Hải Thành

Hổ Quyền voi, cọp quyết giành thắng thua.

 

Một thời “Văn hóa Chăm Pa”

Miếu thờ tượng thánh Shiva – Hương Trà.

Đền Trạch Phổ, Vân Trạch Hòa

Làng Phước Tích, Miếu Xuân Hòa, Tháp Đôi.

 

Cồn Vàng chum mộ xa xôi

Chùa Phật Lồi với Thành Lồi – Thủy Xuân.

Chùa Giác Lương tích trữ chuông

Thủ phủ nhà Nguyễn: Phú Xuân cổ đình.

 

Thủy Dương, Văn Xá cực tinh

An Truyền, Lại Thế xinh xinh thếp vàng.

Nhà thờ Tổ họ Kim Hoàn

Thanh Bình thờ tổ hát Tuồng có công.

 

Hoàng Giang, Phan Xá đúc đồng

Phường Đúc lăng mộ thờ Ông Văn Đào.

Huế xưa thấm đỏ máu đào

Phan Bội Châu mộ anh hào “Tự Minh”.

 

Nhịn ăn vì nước quyên sinh

Nguyễn Tri Phương chẳng hợm mình tướng quan.

Nhà thờ Nguyễn – huyện Phú Vang:

Thờ Khoa Chiêm với Khoa Đăng “trung hầu”.

 

Tâm công” nhân nghĩa làm đầu

Song toàn văn võ tước hầu Cư Trinh.

“Duy Tân” khởi nghĩa Bính Thìn

Qúy Công Trần – Thái” bỏ mình hướng thiên.

 

Kỳ Am – Lộ Trạch Phong Điền

Thiên hạ đại thế luận” tiền hậu kim.

Lăng Đặng Huy Trứ giải nguyên

Nhà thơ, yêu nước” đáng truyền sử xanh.

 

Phủ thờ Thất Thuyết – Thủy Thanh

Ông già chém đá” nghiệp thành trắng tay.

Thất Đàm, Thất Tiệp gan dày

Cần Vương một dạ, thẳng ngay một đời.

 

Thái Sơn Bắc Đẩu” nghiêng trời

Võ Trường Toản chẳng tham hời lợi danh.

Giải nguyên Văn Kỷ tiếng lành

Không theo nhà Nguyễn mà đành lụy gia.

 

Tam vương tứ nguyệt” oan gia

Tiễn Thành – Trần Phụ chánh đà vạ vương.

Nhạc: Văn Thương,  Lê Diệu Hương

Hải Triều, Phùng Quán nghêng ngang sĩ hiền.

 

Ngàn năm sắc Huế – Thừa Thiên

Sông Hương, núi Ngự thiên nhiên mỹ miều.

Thiên An, Vọng Cảnh từng chiều

An Cựu, Hòn Chén bao điều trở trăn…

 

Âm Linh thái miếu Thuận An

Cảnh Dương mơ mộng, miên man sóng trào.

Tĩnh Tâm – Ngự Uyển hoàng trào

Hải Vân Quan vút đỉnh đèo phía Nam.

 

Túy Vân Sơn với tháp Chàm

Kim Phụng, Bạch Mã suối ngầm, thác rung…

Lăng Cô tôm, sứa muôn trùng

Lập An nước thẳm một vùng lộ thiên.

 

Bình yên hồ nước Thủy Tiên

Nhà vườn Ý Thảo, An Hiên gió lùa.

Hàng trăm nhà cổ, đình, chùa

Quốc Ân, Thiên Mụ bao mùa bão giông.

 

Hà Trung, Từ Hiếu, Huyền Không

Tường Vân, Vạn Phước, chùa Ông, Giác Hoàng…

Từ Ân, La Chữ, Kim Quang

Tây Thiên, Báo Quốc, Hiếu Quang, Phước Thành…

 

Tinh hoa buôn bán đầu ngành

Chợ Đông Ba – Huế đã thành trung tâm.

Xinh xinh nón lá Phú Cam

Sen khô Hồ Tịnh, kim hoàn Kế Môn.

 

Cơm chay, cơm Hến tuyệt ngon

Chè băm sáu món, chả tôm, bún bò…

Ớt tiêu cá bống thệ kho

Đông Ba bánh khoái ăn no mỗi ngày.

 

Bánh canh Nam Phổ… chống gầy

Tôm chua, cháo chả hơn thầy thuốc tây.

Cao lương mỹ vị ngày nay

Hằng ngày chỉ bát cơm chay ấm lòng.

 

Nhịp nhàng những gánh hàng rong

An Lăng, Vĩ Dạ, Kim Long… rao mời.

Chè xôi bánh trái kiếm lời

Người gánh rong Huế bao đời đảm đang.

 

Đan viện Biển Đức Thiên An

Suối khoáng nước nóng Thanh Tân – Phong Điền.

Cung đình kiến trúc rất riêng

Tinh hoa quy tụ đất thiêng Thái Hòa.

 

Quảng Điền đan lát Bao La

Tay vàng điêu khắc Thuận Hòa, Mỹ Xuyên.

Phú Cam băm sáu đường viền

Dáng xinh, màu nhã, nghiêng nghiêng mái đầu.

 

Làng Sình tranh sắc muôn màu

Nghề thêu Thuận Lộc ngàn sau vẫn truyền.

Khéo tay hoa giấy Thanh Tiên

Làng gốm Phước Phú, Dương Xuân đúc đồng.

 

Mái nhì, mái đẩy trên sông

Đồng văn, Nhã nhạc giữ phong Cung đình.

Lý hoài xuân, Lý tính tình

Dân ca Quan Họ muôn hình dân gian.

 

Ố tang, ố tang, tình tang…”

Hát Xâm – Lý Huế âm vang Ca Trù.

“Xâm Huê Tình” ngọt lời ru

Đàn Nam trổi nốt vi vu giọng hò.

 

“Người đi ta nhớ con đò

Người về ta nhớ câu hò quê hương”.

Sông Hương, núi Ngự, Hiền Lương

Thừa Thiên – Huế dệt một chương vĩnh hằng!

 

32. THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG (DA NANG CITY)

Latitude: 15°15′ to 16°40′ North latitude

Longitude: 107°17′ to 108°20′ East longitude

Region: South Central Coast

Area: 1.257.3 km ² (485.4 sq mi).

Population: 887.069

Districts: Hai Chau, Thanh Khe, Son Tra, Ngu Hanh Son, Lien Chieu, Cam Le, Hoa Vang, Hoang Sa (Island District Paracel Islands)

Calling Code: 511

Vehicle Code: 43

Postal Code: 59

 

Địa hình đồi núi, đồng bằng

Hai mùa mưa rét, nắng cằn mỗi năm.

Tây, Nam giáp tỉnh Quảng Nam

Bắc: Thừa Thiên – Huế kết cam láng giềng.

 

Phía đông cùng biển nối liền

6 quận, 2 huyện ngoại – biên “đảo vàng”.

Cư dân gần chín trăm ngàn

“Trắng – Xanh” Cửa Hội – Sông Hàn tương thông.

 

 “Xanh đồng, xanh núi, xanh sông

Trắng trời, gió, cát” mênh mông đất trời.

Quê hương chiến loạn tơi bời

Con người xứ Quảng theo thời đứng lên.

 

Thành phố loại 1 có tên

Văn minh lịch lãm làm nền mai sau.

Tài nguyên khoáng sản muôn màu

Khu vực kinh tế hàng đầu miền Trung.

 

Di tích văn hóa thành vùng:

Đình tre Bồ Bản, non hùng Hải Châu.

Bia chùa Long Thủ, Tam Thai

Túy Loan, Linh Ứng, nghệ tài Đại Nam.

 

Bảo tàng điêu khắc người Chăm

Một thời kiến trúc xa xăm gợi hồn…

“Lễ hội làng cổ” Túy Loan

Tháng Giêng, mùng chín hò khoan đón mừng.

 

Thế Âm lễ hội” tưng bừng

“Lễ hội rước Mục đồng cùng Thần Nông”.

Lớn nhất “lễ hội Cá Ông

Trung tuần âm lịch trong vòng tháng ba.

 

Làng nghềđặc sản xứ ta

Chiếu bền êm dịu đó là Cẩm Nê.

Cẩm Lệ với bánh khô mè

Phong Nam làng cổ hội hè ở đây.

 

Mỹ nghệ Non Nước bậc thầy

Hồn rung đá tảng làm say đắm lòng.

Cầu Ngư khát vọng hòa đồng

Bơi lội, lắc thúng trên sông hát mừng.

 

Sông Hàn pháo nổ tưng bừng

“Pháo hoa quốc tế” đùng đùng tháng ba.

“Bảo tàng Lịch sử, Hoàng Sa”

Nhắc đời sau biết của ta, của người?

 

Mỹ Khê xinh đẹp tuyệt vời

Ngũ Hành Sơn yến, chim trời trú chân.

Đá vân cẩm thạch tuyệt trần

Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ phân ngũ hành.

 

Bà Nà – “ngọc quý, phổi xanh”

Bốn mùa trần thế quẩn quanh một ngày.

Cáp treo nổi tiếng nơi đây

Tóc Tiên, Linh Ứng, chùa thầy ứng linh.

 

Ru êm bãi tắm Thanh Bình

Bắc Mỹ An trầm mình mát da.

Nam Ô sơn thủy mặn mà

Trong xanh bán đảo Sơn Trà nguyên sơ.

 

Xuân Thiều, Non Nước như thơ

Trần gian có đỉnh Bàn Cờ cực xinh.

Bãi Nam, bãi Bắc yên bình

Bãi Ôm, bãi Bụt gợi tình Tiên Sa.

 

Rừng nguyên sinh của Sơn Trà

Trăm loài động vật, hằng hà thứ cây.

Nữ hoàng – Chà Vá” đu dây

Loài nào quý hiếm, ở đây vạn ngàn.

 

Hải Vân “đệ nhất hùng quan”

Mây bay, sương phất lụa ngang giữa trời.

Thành xưa, tích sử một thời

Ham gì cắt đất chịu lời sử xanh?

 

200 trường học hình thành

Đại học, Cao đẳng, các ngành bậc trung.

Mầm non với cấp phổ thông

Trung tâm giáo dục tiên phong nhất nhì.

 

Hướng đi mở rộng thực thi

Truyền thông, công nghệ, dược, y đủ phần.

90 bệnh viện quân, dân

Cung cấp nhân lực và nâng tay nghề.

 

Công nghiệp sức sống tràn trề

Thương mại buôn bán đến giờ đi lên.

Siêu thị mở rộng làm nền

Plaza, Đại – Nhật, vang tên Chợ Hàn.

 

Cảng cá Thọ Phước, Thuận Quang

Nông – Lâm – Thủy sản cũng đang tiến hành.

Chăn nuôi, trồng trọt tươi xanh

Đóng tàu, đánh bắt đã thành chỉ tiêu.

 

Cấp điện, thoát nước, tưới tiêu

Viễn thông, bưu chính sớm chiều hạnh thông.

Phát triển đô thị, nông thôn

Công trình cao ốc khởi công đã thành.

 

“Thương nhau múc bát chè xanh

Làm tô mì quảng mời anh xơi cùng”.

Lá mì mềm mướt dễ dùng

Rau thơm, bắp chuối với cùng chả tôm.

 

Hầm xương, ngọt nước ngon thơm

Trà Quế với bánh tráng giòn ớt chanh…

Mì Quảng bà Lữ, bà Ngân

Mì Quảng bà Vị, Túy Loan có còn?

 

Mít non trộn sứa ngọt dòn

Lên đập An Trạch bắt con cá mòi.

Tháng 4 mối đất ngập trời

Nhanh tay bắt mối rang mời khách ăn.

 

Bê thui chính hiệu non căng

Bún mắm, chả đãi bạn ăn tới nghiền.

Bánh xèo dòn rụm vừa chiên

Khô mè thơm lựng, tiếc tiền sao đang!

 

Kdal um ở Hòa Vang

Rượu Tà Vạt nổi tiếng làng Cơ Tu.

Bàu Nghè ăn đĩa ốc bươu

Cá Cấn kho lá nghệ từ Hòa Sơn.

 

Trứng cá chuồn, ớt, rau thơm

Thịt ba chỉ luộc, xắt tôm trộn vào.

Khế chua, chuối chát, bò xào

Bò tái Cầu Móng mời chào “mại vô”!

 

Cá cơm nước mắm Nam Ô

Uớp muối Cà Ná cho vô chum nhà.

Thịt heo cuốn với bánh đa

Mắm nêm chấm ớt xuýt xoa mấy ngày!

 

45 đường cũ tên Tây

Người xưa có nhớ tên thầy, họ cô?

Bây chừ tiếng Việt thế vô

Người nay có nhớ tên cô, họ thầy?

 

Cồn Vàng cờ đỏ nào bay

Xương khô trắng đất, cát đầy máu tanh?

Hoàng Sa mấy nước vào tranh

Mà nay máu đỏ nước xanh sóng gào?

 

Việt Nam Quang Phục Hội” nào

Mà Cống Chém nhuộm máu đào Thái Phiên?

Hội An viết một trường thiên

Qua bao sóng gió truân chiên chẳng sờn.

 

Đây “Huyền thoại Ngũ Hành Sơn”

“Tình người Đà Nẵng”, “Thiên đường giấc mơ”.

“Đà Nẵng thành phố tuổi thơ”

“Đà Nẵng thành phố đợi chờ tháng ba”.

 

Kia “Chuyện tình ở Tiên Sa”

“Chiều mưa Đà Nẵng”, “Phố xưa” thiên đàng.

Hoa bay “Lung linh sông Hàn

Nhịp điệu thành phố” vô vàn mến thương.

 

Cu Đê nước chảy dặm trường

Sông Yên lặng lẽ bạn đường Túy Loan.

Còn không “Gánh cỏ sông Hàn”

Dòng sông Vị hỏi đâu nguồn Tuyên Sơn?

 

Cầu Rồng bay lượn chập chờn

Cầu dây Thuận Phước lượn vờn giữa sông.

Hai cầu Lý – Trỗi đi tong

Cầu Hàn buốt ruột hỏi lòng có đau?

 

Ngày sau hỏi sử vài câu

Một sông có 6 cây cầu ở đâu?

Cẩu nào cao nhất, rộng, sâu

Cầu nào quay, lượn… thọ lâu lại dài?

 

Đà Nẵng trọng nghĩa kinh tài

Ngũ Hành Sơn đứng miệt mài gió sương.

Sử vàng Đà Nẵng thay chương

Xanh đồng, xanh núi, muôn phương truyệt trần!

 

 33. TỈNH QUẢNG NAM (QUANG NAM PROVINCE)

Latitude: 15°23’38” to 15°38′ 43″ North latitude

Longitude: 108°26’16” to 108°44’04” East longitude

Region: South Central Coast

Area: 10.438.3km ² (4.030.2 sq mi).

Population: 1.087.579

Capital: Hoi An City

Districts: Dai Loc, Dien Ban, Duy Xuyen, Nam Giang, Thang Binh, Que Son, Hiep Duc, Tien Phuoc, Phuoc Son, Nui Thanh, Bac Tra My, Tay Giang, Dong Giang, Phu Ninh, Nong Son.

Calling Code: 510

Vehicle Code: 92

Postal Code: 51

ISO 3166-2: VN- 27

 

Quảng Nam vùng biển Trung phần

“Phương Nam mở rộng” dần dần tạo tên.

Tỉnh Thừa Thiên – Huế nằm trên

Phía nam: Quảng Ngãi, Kon Tum giáp vào.

 

Phía tây giáp giới cùng Lào

Hướng đông sóng vỗ, cát trào biển Đông.

Hai mùa nắng hạn, bão giông

Ba vùng biển cát, đồng bằng, núi cao.

 

Tam – Hội hai phố cấp cao

Mười sáu huyện lỵ dồi dào sắc dân:

Cơ Tu, Hoa, Việt, Xơ-đăng

Ba Na, Trầu – Cor, Stiêng với Chàm.

 

Tên xưa là “Đạo Quảng Nam”

Hai châu Ô, Rí, vua Chàm cắt dâng.

Qùa hôn lễ cưới Huyền Trân

Công chúa con của vua Trần Nhân Tông.

 

Hồng Đức tức Lê Thánh Tông

Bình Nam chiến địa” từ trong đất Chàm.

Lập thành ra đất Quảng Nam

Tiền thân các tỉnh “Phú, Nam, Ngãi, Bình”.

 

Thắng thua tùy bởi sức mình

Yếu thua, mạnh được” thế tình phải theo.

Việt – Chàm chung ruộng, chung đèo

Chung sông, núi, biển, giàu, nghèo có nhau.

 

Từ trong biến cố thương đau

Quảng Nam nghĩa đảm” là câu giữ mình.

Dấu xưa “Văn hóa Sa Huỳnh”

Thời kỳ cực thịnh cung đình xứ Chăm.

 

Dĩ nông vi bản” ngàn năm

Triệu rưỡi lao động Nông – Lâm mẫn cần.

Tài nguyên đất thổ hai phần

Phần chưa sử dụng cũng gần tương đương.

 

Hàng không, sắt, bộ ba đường

Nhà ga, quốc lộ, phi trường mở mang

Ga Tam Kỳ, ga Phú Cang

Ga Chu Lai chấp cánh sang nước người.

 

Khu công nghiệp khoảng trên mười

Điện Nam – Điện Ngọc, đồng thời Quế Sơn.

Thăng Bình, Đại Hiệp, Nông Sơn

Chu Lai, Trảng Nhật, Tây An, Tam Kỳ…

 

Quảng Nam sức học loại… chì

50 trường học nhất nhì quốc gia.

Tề Phi Ngũ Phụng” tỉnh nhà

Nhị, tam tiến sĩ họ là Phạm – Phan:

 

Phạm Hiệu, Phạm Tuấn, Phan Quang

Ngô Lý, Hiển Tiến cùng làng, họ Dương.

Huỳnh Thúc Kháng, Ông Ích Đường

Trương Công Định, Lê Đình Dương, Tú Qùy.

 

Quan nhân, khoa bảng, đông y

Lao tâm cứu nước danh ghi vạn đời.

Đặng Dung mài kiếm dưới trời

Hoàng Diệu tuẩn tiết để lời tiếc thương.

 

Ích Khiêm bị hãm vì “cương”:

“Nhất giang lưỡng quốc, Thuyết, Tường bất phân”.

Thái Phiên cùng Trần Cao Vân:

Vì “Quang phục hội” bỏ thân chiến trường.

 

Nhất Linh, Hoàng Đạo chung đường

Văn Đoàn Tự Lực” thay xương, đổi bì.

Phan Khôi “vị nghệ” còn ghi

Châu Thượng Văn tuyệt thực vì chống Tây.

 

Thoại Sơn, Vĩnh Tế còn đây

Núi Sam ghi dấu công dày Thoại Ông.

Trần Qúy Cáp, Phạm Như Xương

Đầu rơi, ngục lạnh can trường anh linh.

 

“Tứ kiệt” Phó bảng: Chu Trinh

Võ Vỹ, Mậu Hoán, Nguyễn Đình vẻ vang.

Thủ khoa “Tứ hổ” bảng vàng:

Phạm Hiệu, Đình Hiến, Võ Hoàng, Huỳnh Anh.

 

Nam Ô nước mắm nổi danh

Cá cơm Tân Thái, Hội An đèn lồng.

Làng nghề trổ mộc Kim Bồng

Phú Kiều khắc gỗ, đúc đồng Điện Phương.

 

Xóm Hương, Phú Lộc làng Hương

Thanh Hà đồ Gốm, Điện Bàn Tre Mây.

Chiếu cói Bàn Thạch hoa tay

Mã Châu làng dệt xưa nay mỹ miều.

 

“Trống Lâm Yên, Chiêng Phúc Kiều”

Làng rau Trà Quế sớm chiều tươi xanh.

Đại Bươi hoa trái nổi danh

Gạch ngói, khắc đá Hòa Vang, Cẩm Hà.

 

Tháng 2 có “hội Lễ Bà”

Tháng 7 lễ hội đậm đà Long Chu.

Tháng Giêng “lễ hội Nguyên Tiêu”

Rước Cộ chợ Được – Bình Triều thỉnh an.

 

Tháng 3 Thiên Hậu – Ngũ Bang

Hội Rằm phố cổ Hội An” đèn lồng.

Ngư dân “lễ tế Cá Ông”

Cửa Đại “lễ hội Cầu Bông” đổi mùa.

 

Lễ tổ Minh Hải” ở chùa

“Hành trình di sản” thi đua sắc tài

“Parănưng, Saranai”

Trống, kèn theo nhịp một hai múa Chàm.

 

Danh lam thắng tích Quảng Nam

Cù Lao Chàm biển xanh lam nắng hồng

Hòn Lá, hòn Mổ, hòn Ông

Hòn Khô Mẹ, hòn Khô Con, hòn Dài.

 

Hòn Lao cùng với hòn Tai

Ông già biển cả” – làng chài đẹp xinh.

Hà My, Cửa Đại, Bình Minh

Tam Thanh, Bãi Rạng lung linh Kỳ Hà.

 

Đá Dừng Hòn Kẽm thiết tha

Bao la ghĩa mẹ, tình cha thắm tình.

Du lịch sinh thái Phú Ninh

Nhà máy thủy điện cồng trình thủy nông.

 

Ba Trăng sóng dát vàng rồng

Miếu hoang, chùa cổ rêu phong gọi hồn.

Phú Ninh huyền ảo hoàng hôn

Danh thắng xứng đáng bảo tồn thiên nhiên.

 

Hòn Đền trầm cảm bao niên

Hái dâu tiếng hát Bình Yên chạnh lòng.

Đò trôi theo dọc triền sông

Quế Sơn xanh thắm ruộng đồng Quế Châu.

 

Cát Vàng – Resort muôn màu

Tam Hải vừa đẹp lại giàu tiềm năng.

San hô quấn quít Bàn Than

Hố Giang Thơm dạo cung đàn suối thơ.

 

Tam Thanh, Biển Rạng ngẩn ngơ

Ngũ Hành Sơn nọ thẩn thờ khách thăm.

Chúc Thánh thờ tượng Thế Âm

Mỹ Sơn thánh địa người Chăm tuyệt vời.

 

Chùa Linh Ứng đứng giữa trời

Di tích văn hóa để đời quốc gia.

Cẩm Nam tre phủ làng ta

Trần, Hùynh, Lê, Nguyễn” bốn nhà dựng nên.

 

Duy Sơn thủy điện đầu tiên

Tượng đài chiến thắng vang tên Bồ Bồ.

Thuận Tình tươi cảnh, xanh hồ

Ngẩn ngơ du khách trầm trồ suối Tiên.

 

Mạch nguồn nước khoáng Tây Viên

Hoa viên tiên cảnh thiên nhiên tặng người.

Khe Lim thác đổ trắng trời

Chùa Am giai thoại muôn đời nhớ danh.

 

Bảo tồn sinh thái Sông Thanh

Cầu Thác Nước, thác Giăng xanh mượt mà.

Kinh đô Trà Kiệu – Chămpa

Bàng An bát giác – Si Va sinh tồn.

 

Chiên Đàn phế tích cô thôn

Khương Mỹ 3 tháp kiên hoàn vạn năm.

Đồng Dương Phật Viện trung tâm

Tượng Phật, Bồ Tát xứ Chăm vẫn còn.

 

Di sản thế giới Mỹ Sơn”

Công trình kiến trúc đã hơn vạn thời.

Tháp xưa sừng sững giữa trời

Nghìn năm lịch sử nhắc thời nước Chiêm.

 

Hòn Tàu máu đổ bên thềm

Kỳ Anh địa đạo, vang rền Vĩnh Trinh.

Bồ Bồ, Chợ Được anh linh

Chu Lai, Bảy Mẫu, quang vinh Phước Trà.

 

Nhà Nhì dũng sĩ, Nước Oa

Đây “Đài Chiến Thắng“, kìa “Bia Núi Thành“.

Đồng Răm, Thác Nước, sông Thanh

Trường Sơn chiến sử công thành cốt khô.

 

Cao Lầu, bánh Vạc mại vô

Susê, bánh Ít tha hồ kết duyên.

Bê thui Cầu Mống ăn liền

Tavak mát bổ hàn thuyên ấm lòng.

 

Nam Trân đặc sản Loòng Boong

Khô Mè Cẩm Lệ, no lòng bánh Bao.

Cơm Gà, Hến trộn nôn nao

Trà Xanh, hải sản ôi chao đủ đầy.

 

Bánh Đa – Đại Lộc không dầy

Mè thơm bánh Tổ ơn thầy nghĩa cô.

Bánh Bèo tôm thịt ươm khô

Bánh Tro nóng hổi, chè Khoai ngọt bùi.

 

Cá Còm, ghế Mít ngùi ngùi

Cuốn ram bánh ướt chuối tươi “lạ hè”?

Hồn quê “vọng cố hương” nè

Tô Mì Quảng đãi bạn bè cố tri.

 

Nghe “Tuồng Sơn Hậu” rồi đi

Kim Lân, Linh Tá ai bì liệt can.

Điệu Hò Ba Lý “tình tang…”

Điệu Hò Khoan “hợi hò khoan, hố ờ…”.

 

Trường Giang Nam – Bắc lửng lờ

Vu Gia thủy điện hội bờ Đông – Tây.

Thu Bồn trắng cánh cò bay

Lung linh sóng nước, thơ ngây giọng hò.

 

Mỹ Sơn thánh địa” trời cho

Việt – Chiêm văn hóa giao hòa với nhau.

Hội An phố cổ chàm nâu

Thương người xứ Quảng dãi dầu gió sương.

 

 34. TỈNH QUẢNG NGÃI (QUANG NGAI PROVINCE)

Latitude: 14°32′ to 15°25′ North latitude

Longitude: 108° 06′ to 109°04′ East longitude

Region: South Cental Coast

Area: 5.152.7 km ² (1.989.4 sq mi).

Population: 1.217.159

Capital: Quang Ngai City

Districts: Ly Son, Binh Son, Tra Bong, Son Tinh, Son Tay, Son Ha, Tu Nghia, Nghia Hanh, Minh Long, Mo Duc, Duc Pho,Tay Tra, Ba To.

Calling Code: 55

Vehicle Code: 76

Postal Code: 52

ISO 3166-2: VN – 29

 

Quảng Ngãi “quê mía, xứ đường

Sông Trà núi Ấn” dệt chương sử vàng.

Quảng Nam hướng bắc giáp ngang

Nam ôm Bình Định; Tây quàng Kon Tum.

 

Đất Cổ Lũy Động nước Chăm

Hồ, Lê, Mạc, Nguyễn bao năm lấy về.

Tư – Quảng – Hòa Nghĩa một quê

Tức là Quảng Ngãi bấy giờ gọi chung.

 

Địa hình núi, biển, muôn trùng

Xơ-đăng, Co, Việt sống cùng với nhau.

Triệu hai dân số dãi dầu

14 huyện, phố đương đầu gió sương.

 

Hai mùa mưa nắng không lường

Tháng 4, tháng 8 nóng dường muốn điên.

Tháng 3 lạnh với tháng Giêng

Trung bình độ nhiệt các miền 25.

 

Miền Trung trọng điểm trung tâm

Tiềm năng kinh tế có mầm khả quan.

Ngư nghiệp, Dịch vụ lan tràn

Kinh tế Dung Quất” đứng ngang nhất nhì.

 

Dệt, may, chế biến, bao bì

Công – Nông – Lâm nghiệp hướng đi rõ ràng.

Ngân hàng, cán thép, đa năng

Liên danh, tổng hợp, xi măng, đóng tàu…

 

Dung Quất nhà máy lọc dầu

Nên hư tốt xấu từ đầu đã phân.

7000 hộ phải rời chân

Tái định cư để nhượng phần biển sông.

 

Này khu công nghiệp Tịnh Phong

Công nghiệp Quảng Phú, Phổ Phong bộn bề.

Tiểu thủ công nghiệp, làng nghề

Làng Gốm Mỹ Thiện nguy cơ lụi tàn.

 

Nước mắm An Chuẩn, Kỳ An

Phát Hải, Hồng Út, Xuân Lan, Bảy Hiền.

Tịnh Minh – Sơn Tịnh nghề rèn

Đức Tân đường phổi, đường phèn, mạch nha.

 

Đức Chánh đan võng nên nhà

Đức Hiệp nên cửa nhờ qua đúc đồng.

Con gái Sơn Tịnh lưng ong

Mây tre, đan lác má hồng thắm xinh.

 

Ngọt sao dưa hấu xứ Bình.

Mùa xuân bánh nổ đơm tình mối mai.

Mắm khum quý hiếm gởi ai

Chiên dòn món cá thài bai sông Trà.

 

Cá cơm gỏi trộn hít hà

Món Don Quảng Ngãi đậm đà bao nhiêu!

Em đi bắt Bống kho tiêu

Hải sâm – Đồn đột sáng chiều anh săn.

 

Chim mía Xuân Phố nướng ăn

Cá niêng nướng lửa hồng căng thịt vàng.

Bánh bèo đúc nấm mỡ màng

Kẹo gương Hoàng Yến đẹp sang, ngọt dòn.

 

Món bò lá lốp cực ngon

Bánh bèo chén nhỏ mở tròn mắt em.

Vàng thơm mì Quảng anh thèm

Rau xanh, ốc đá qùa em tặng người.

 

Sa Huỳnh muối mặn trắng tươi

Trà Bồng hương Quế mười mươi đúng hàng.

Bò khô Anh Vũ hạng sang

Cua Dẹp hoang dã chào hàng bấy lâu.

 

Sông Trà bắp nướng mời nhau

Tỏi thơm trị bệnh đứng đầu Lý Sơn.

Tịnh Khê Cổ Lũy cô thôn

Dừa xanh in bóng xuống dòng sông Linh.

 

Thành Hời đông giáp Đồng Dinh

Phòng thành Cổ Lũy chắn mình Châu Sa.

Thiên Ấn di tích quốc gia

Mộ Huỳnh Thúc Kháng tức là Huỳnh Hanh.

 

Đây chùa Thiên Ấn nổi danh

Chùa Ông – Tư Nghĩa, Cổ thành Chămpa.

Chùa Hang thờ Phật Di Đà

Như Lai, Di Lặc với là Đạt Ma.

 

Di tích thảm sát Bình Hòa”

Lính Nam Hàn đã mở lò sát sanh.

Sơn Mỹ chứng tích” rành rành

Mỹ càn giết sạch dân lành Mỹ Lai.

 

Vĩ Cầm nốt nhạc oán ai

Hòa bình máu nhuộm thắm đài vinh quang.

Phù điêu Trường Lệ – Khánh Giang

Đức Phong nhỏ lệ khăn tang trắng lòng.

 

Diên Niên máu sẫm dòng sông

Ngàn năm lịch sử xét công tội người.

Rừng Lăng, mộ Tạ để đời

Tấm lòng Trấn quốc công thời sáng trong.

 

Thùy Trâm nhật ký theo dòng

Mỹ Trang bia đá ghi công rỡ ràng.

Tịnh Đồ – Thác Trắng miên man

Sa Cần ghềnh đá Thạch Bàn giữa sông.

 

Hòn Bà, hòn Kẽm, hòn Ông

Núi hình Cổ Ngựa, mênh mông bóng dừa.

Thiên Bút văn hóa xa xưa

Sa Huỳnh biển mặn nắng mưa nặng tình.

 

Lý Sơn “di chỉ Sa Huỳnh”

Đình làng An Hải, suối Chình, chùa, am.

Mỹ Khê đệ nhất danh lam

Triều dâng, sóng vỗ, không gian hữu tình.

 

“Đà Lạt trên biển” hồi sinh

Mênh mông biển rộng, phố xinh Vạn Tường.

Ba Tơ, Sơn Mỹ, Phổ Cường

Bảo tàng, chứng tích Bình Sơn, Trà Bồng.

 

Kiến trúc nghệ thuật chùa Ông

Đền thờ, am tự cấp đồng: Quốc gia.

Danh nhân lịch sử tỉnh nhà

Gia Định Hộ đốc tử là Duy Ninh.

 

Nguyễn Tự Tân, Lê Trung Đình

Trần Du, Nguyễn Vịnh hy sinh đoạn đành!

Trương Định, Trần Thị Tuyết Anh.

Phạm Tuân, Thị Đệ Duy Tân bất thành.

 

Trần Quang Diệu chết hùng anh

Xác tan, hồn phách, thanh danh mãi còn.

Công Lê Văn Duyệt trăng tròn

Minh Mạng đã ghép tội oan đại thần.

 

Thi Hương, Đăng Quế cử nhân

Đăng Trinh tam giáp vinh thân họ hàng.

Họ Võ, Nguyễn, Đặng, Phạm Quang

Công lao giữ vững đảo vàng Hoàng Sa.

 

Công lệnh Minh Mạng” trình ra

Tổ tiên họ Đặng cất ba bảy đời.

Thêm bằng chứng sống rạng ngời

Nhắc cùng con cháu đáp lời núi sông.

 

Bích Khê “tân – cựu” hai dòng

Tinh hoa, Tinh huyết” gan, lòng sáng trưng.

Từ khi có phượng” Ngọc Hưng

Khúc ca trên cỏ” vẫn hừng hực bay.

 

Lửng lờ sông Vệ thơ ngây

Phụ lưu sóng nước đông tây vỗ về.

Thạch Nham – Trà Khúc đôi bờ

Ngàn năm biểu tượng như thơ đắm lòng.

 

Đua thuyền “lễ hội Tịnh Long”

Sa Cần, Tư Nghĩa cầu Ông, vái Bà.

Lý Sơn lễ hội” đảo xa

Phổ Thạnh nghề cá tỉnh nhà ra quân.

 

“Sắc Bùa lễ hội” ngày xuân

Khao lề thế lính” nhớ nguồn, tổ tiên.

Cá Ông lễ hội” còn nguyên

Cầu Ngư, cầu đảo, lễ truyền “đâm Trâu”.

 

Sông Trà – Bến Đợi tìm nhau

Quê tôi Sơn Tịnh”, tình sâu Nghĩa Hành.

Tổng quan Quảng Ngãi hùng anh

“Sông Trà, núi Ấn” thơm danh vạn đời.

 

 35. TỈNH KON TUM (KON TUM PROVINCE)

Latitude: 13°55′ to 15°27′ North latitude

Longitude: 107° 30′ to 108°32′ East longitude

Region: Central High Lands

Area: 9.690.5 km ² (3.741.5 sq mi).

Population: 430.037

Capital: Kon Tum  City

Districts: Dak Klei, Ngoc Hoi, Dak To, Kon Ray, Kon Plong, Dak Ha, Tu Mo Rong, Sa Thay.

Calling Code: 60

Vehicle Code: 82

Postal Code: 58

ISO 3166-2: VN – 28

 

Kon Tum: hồ nước giữa trời

“Làng Hồ” tên cũ bao thời đổi thay.

Lào, Campuchia giáp phía tây.

Phía nam lại để Gia Lai tựa vào.

 

Phía đông, Quảng Ngãi cùng rào

Quảng Nam phía bắc vẫy chào bạn thân.

Địa hình Nam Bắc nghiêng dần

Phù sa hai nhánh có phần Se San.

 

Tây Nguyên vùng đất Nông – Lâm

Đầu nguồn sông lớn, trung tâm thác ghềnh.

Núi đồi, thung lũng bốn bên

Nắng mưa nhiệt đới bấp bênh hai mùa.

 

8 huyện, 1 phố thi đua

Dan gần nửa triệu, nắng mưa nhọc nhằn.

Bana, Việt, Giẻ, Xơ Đăng

Giarai cùng với Rơ Măn sống cùng.

 

Gia Lai hàng xóm Kon Tum

Ngày xưa nhập lại, nay cùng tách riêng.

Già làng tự trị một miền

“Nhà Rông” tập tục nét riêng bản làng.

 

Nối liền Lào, với Thái Lan

Tây Nguyên – duyên hải hành lang tuyến đầu.

Tài nguyên đa dạng, muôn màu

Điểm quặng, khoáng hóa, đứng đầu thủy năng.

 

Các khu kinh tế gia tăng

Bờ Y quốc – khẩu tiềm năng định hình.

Măng Đen sinh thái xanh tình

Đây “khu công nghiệp Hòa Bình – Sao Mai”.

 

“Vườn quốc gia Chư Mom Ray”

Giáp liền hai nước Campuchia, Lào.

Đa dạng sinh học tầm cao

Di sản văn hóa đi vào sử xanh.

 

Kon Tum cảnh đẹp như tranh

Ngọc Linh tuyệt đỉnh giới ranh thượng nguồn.

Sa Thầy thung lũng nhiều truông

Ngọc Kling hiểm trở, lặng buồn Ba San.

 

Cao nguyên Kon Tum, Măng Đen

Yaly huyền thoại, bạt ngàn rừng thông.

Quê hương lễ hội, nhà rông

Một nền “văn hóa chiêng cồng” Tây Nguyên.

 

Rượu cần, Klông Pút, T’rưng.

Chiêng Tha tiết tấu bừng bừng B’Râu.

Xê Đăng – Sơđrá – chiêng Buar

Chiêng Pom, chiêng Pát – Gia Rai lẫy lừng.

 

Dân tộc Giẻ – chiêng KLeng

Thiết tha từng nốt, lẹ làng chiêng Xum.

Đàn môi, đàn nước Kon Tum

Tiếng chày giã gạo “cụp cum” nhịp nhàng.

 

Nhà thờ Thiên Chúa Roman”

Kiến trúc độc đáo: nhà sàn gỗ rơm.

Nghệ nhân tài trí danh thơm

Thánh đường mỹ nghệ vững bền của chung.

 

Côn Đào có thác Đăc Lung

Đăc Tô suối nóng chân chùn kẻ đi.

Đây rừng đặc dụng Đăc Y

Dược – gỗ quý có thể ghi vạn ngàn.

 

Konktu vũ điệu nhịp nhàng

H’Lay, thác Mốp mơ màng dáng ai.

Ba Na “cà răng căng tai”

“Lửa than rạch ngực” chí trai tỏ mình.

 

“Kon Tum ngục” lạnh vô tình

“Ngục Tố Hữu” đá lạnh mình: Đăk Glei.

Rừng xà nu” truyện còn ghi

Đăk Tô – Tân Cảnh gùi đi chiến trường.

 

K’Pâng cực nhọc rẫy nương

Đan giỏ tre để kiếm đường mưu sinh.

P’Lây Tơ Nghia hồi sinh

Chăn hoa thổ cẩm dệt tình Y Blanh.

 

Mang chung cách sống trong lành

Văn hóa lễ hội vẫn dành nét riêng.

Lễ thổi tai” nhận thành viên

Ngày sau khôn lớn ngoan hiền nết na.

 

“Lễ tang thay áo” thây ma

Xây mồ ăn uống, hát ba bốn ngày.

Lễ cúng” đau ốm cầu thầy

Cưới hỏi hình thức cũng đầy lễ nghi.

 

Cộng đồng “lễ hội Plei”

Cá nhân bị đuổi khác chi nhục hình.

Cây trồng lễ hội tâm linh

Cầu mong sản xuất nẩy sinh cái lành.

 

Pơ Thi – “Bỏ Mả lệ” thành

3 năm người chết tiến hành tiễn đưa.

Đất làng lễ cúng xa xưa

Tháng 3 âm lịch vụ mùa làm ăn.

 

Cộng đồng múa hát, cầu an

Ăn Trâu lễ hội” dân gian tạ thần.

Cao Đài, Hòa Hảo có phần

Đạo Phật, Thiên Chúa, thờ Thần rừng xanh.

 

Ngok Linh núi biếc thanh thanh

Sâm ngàn năm “ngải rọm con” giấu mình.

Ngọc Phan với Ngọc Krinh

Kon Bo Ria thẳm gọi tình Kôn Krông.

 

Ngọc Roo nguồn thượng sông Kôn

ĐăkBla thủy điện trên dòng Sê San.

Ngọc Rô nguồn Ea Rarang

Con sông lau sậy Đà Rằng – Kon Plông.

 

Đây chùa Bác Ái hư không

Hồng Từ thờ chính tượng đồng Thích Ca.

Hoa Nghiêm chân chính bao la

Trung Khánh phật tự nhất gia của làng.

 

Đăk Bal huyền thoại mơ màng

Dòng sông chảy ngược an nhàn thế nhân.

Mặt trời đi ngủ mấy lần

Sử thi mới kể hết phần Kon Tum.

 

Công nghệ giáo dục Băng thông

Triển khai phục vụ cộng đồng núi cao.

Khó khăn là khó khăn nào

Ngành giáo dục phải bước vào đầu tư.

 

Đường mòn hẹp lối, xe dư

14, 24 coi như hiểm nghèo.

Độ cao, xe chạy cái… vèo

Tiễn đưa hành khách… xuống đèo nghỉ chân!

 

Kon Tum hiểm họa nước dâng

“Yếu huyệt – túi nước” và dân phá rừng.

Lòng sông cát quý rưng rưng

Kon Sơ Lam 1 thẳng thừng vét… bay!

 

Kon Tum người đó rừng đây

Bao mùa chống giặc, dạn dày chiến công.

Yaly thác bạc tuôn dòng

Ngọc Linh núi ngọc tây đông đẹp lòng.

 

36. TỈNH GIA LAI (GIA LAI PROVINCE)

Latitude: 14°36’36” to 15°58′ 20 North latitude

Longitude: 107° 27’23 to 108°94′ 40″ East longitude

Region: Cental High Lands

Area: 15.536.9 km ² (5.998.7 sq mi).

Population: 1.272.792

Capital: Pleiku City

Town: An Khe, Ayn Pa

Districts: Chu Pak, Chu Prong, Chu Se, Duc Co, La Grai, Kbang, Krong, Kong Chro, Mang Yang, Dak Doa, La Pa, Dak Po, Phu Thien, Chu Puh.

Calling Code: 59

Vehicle Code: 81

Postal Code: 54

ISO 3166-2: VN – 30

 

Gia Lai “quanh năm mùa đông

Xinh xinh “má đỏ môi hồng” Pleiku.

Gió mùa nhiệt đới sương mù

Đầu nguồn sông suối thác ru gởi lòng.

 

Quảng – Bình – Phú giáp phía đông

Kun Tum: phía bắc, xưa đồng một gia.

Phía tây giáp Campuchia

Phía nam: Đắk Lắk sớt chia vui buồn.

 

Gia Lai là nơi đầu nguồn

Cho nhiều sông, suối trổ luồn đi xa.

Tháng 10 mưa tới, lạnh qua

Tháng 4 khô gió thổi da khô cằn.

 

Ba Na,  Kinh – Việt, Xê-đăng

Gia Lai cùng với buôn làng Giẻ-triêng.

17 huyện, thị nối liền

Triệu hai dân số chia miền thấp cao.

 

Tài nguyên khoáng sản dồi dào

Đây vàng, boxite, kia nào thiếc, crom.

Vonframit với coban

Caxiterrit, sắt, bazan, kẽm, đồng…

 

Hồ tiêu, thuốc lá, đường, bông

Cà phê – nông sản ở trong thế cường.

Thủy điện điểm mạnh địa phương

Sê San, Ka Nak khẩn trương đêm ngày.

 

Than bùn, cát, đá dựng xây

Than tặc, vàng tặc” ra tay phá nhà.

Hờ Bông khô hạn, thật thà

Rừng khộp “trộm đá” nghe qua đắng lòng.

 

Rừng xanh vô hạn tùng, thông

Hoa màu trái qủa cũng không có nhiều.

Hồ tiêu, chè, lúa, mè, điều

Thú rừng, gia súc ra chiều gia tăng

 

Voi, nai, rắn, cọp, bò trăn

Gà lôi hồng tía, gà lôi vằn, trĩ, công.

Heo, gà, vịt, ngựa, lợn rừng

Chim cu đất, hoẵng, sóc, lăng, thỏ rừng…

 

Hàng không hoạt động có chừng

Đường nhựa trải tới trạm dừng nông thôn.

Kon Tum – Đà Nẵng – Đắk Nông

Tỉnh lộ, quốc lộ giao thông mọi miền.

 

Địa hình sông suối ưu tiên

Gần trăm thủy điện một triền sông Ba.

Mai này có lũ xả ra

Dân làng ngập nước kêu ca thấu trời.

 

Yaly thủy điện đổi đời

Sê San 3, 1, 4 mời ghé thăm.

Hồ Ayun Hạ hằng năm

Tưới tiêu ruộng lúa nẩy mầm tốt tươi.

 

Chơ Hơ Rông mịn da người

Quanh co, uốn khúc vách đồi thác cao.

Xung Khoeng hùng tráng dâng trào

Nước xô vách đá đón chào khách quan.

 

Tơ Nưng hồ nước thênh thang

Triệu năm miệng lửa thôi tràn hỏa sơn.

Bướm ong khoe sắc chờn vờn

Rừng đồi lượn sóng xanh rờn cỏ cây.

 

Cổng Trời dốc dựng ngàn mây

Mang Giang mưa nắng hoa bay rợp bờ.

Phú Cường thác đẹp – Chư Sê

Đồng Xanh lúa thẳm lượn lờ gió êm.

 

Đỉnh Hàm Rồng gió, nắng mềm

Nhà rông cao vút Tây Nguyên tự hào.

Kon Pne thác, lúa rì  rào

Ko Ka Lin đỉnh dạt dào thi ca.

 

Nhà rông văn hóa Ba Na

Goong, Tơ rưng tiếng đánh xa vang rền.

“Trống đồng Ngọc Lũ” lâu bền

Tượng trưng văn hóa của nền đồng thau.

 

Cồng chiêng quốc tế” đua nhau

Âm thanh rộn rã khắp nơi núi rừng.

Festival nọ tưng bừng

Xòe, xoang vũ điệu, vang lừng tiếng chiêng.

 

“Lễ Cơm Mới” tại nhà riêng

Mừng mùa thu hoạch thóc tiền đủ ăn.

“Lễ Bỏ Mả” cõi vĩnh hằng

Tiễn đưa người chết bữa ăn cuối cùng.

 

Đặc trưng văn hóa một vùng

Nhà mồ kiến trúc chẳng cùng ở đâu.

Đặc sắc “lễ hội Đâm Trâu

Cầu an, xóa xấu, chia nhau rượu cần.

 

Cầu Mưa lễ hội” vắng dần

“Lễ cúng Bến Nước“, cầu Yang thuận hòa.

Tục lệ đen” đang… mất mùa

Yang nào xui dại giết bừa trẻ hoang?

 

Làng nghề tiểu thủ còn non

Nghề dệt thổ cẩm nét son bản làng.

Nghề làm nhạc cụ cho đàn

Mặt hàng “bẹ chuối” cũng đang thịnh hành.

 

Rượu cần ngô sắn ghè sành

Chua chua, ngọt ngọt không đành bỏ đi.

Cơm lam không cao sang chi

Lồ ô, tro nóng ngon vì nghĩa quê.

 

Cao Nguyên thơm phức cà phê

Mật ong thanh ngọt tốt về máu, da.

Danh vang cà đắng gần xa

Măng rừng, cá nướng thử qua phải ghiền.

 

Phở khô đặc sản Tây Nguyên

Thịt bê, sa tế ăn liền tương cay.

Pleiku bún mắm măng tây

Nước cua, rau sống bát đầy bạn xơi.

 

Sê San thủy điện để đời

Dòng sông mãi miết xanh trời đất quê.

Sông Côn qua huyện An Khê

Đà Rằng uốn lượn đổ về Đắk-Pơ.

 

Tây Sơn thượng đạo An Khê

Cô Hầu căn cứ dựng cờ Tây Sơn.

Thượng – Kinh chung một mối hờn

Đống Đa chiến tích vững bền khắc tên.

 

Stơr “đất nước đứng lên”

Cùng anh hùng Núp chông tên diệt thù.

Cheo Leo qua đám mây mù

Di tích lịch sử: “nhà tù Pleiku”.

 

Hôn nhân “mẫu hệ” thế ưu

“Đam San,  Xinh Nhã” thiên thu vẫn còn.

Kôn Chro sau trước vuông tròn

Thiêng liêng bóng nắng sống còn Kơ Nia.

 

Tiếng đàn đá vọng về khuya

Chim Chơ Rao gọi giao mùa tiếng chiêng.

Pleiku đất đỏ Tây Nguyên

Long lanh đôi mắt thiên nhiên Biển Hồ.

 

37. TỈNH BÌNH ĐỊNH (BINH DINH PROVINCE)

Latitude: 13°36’33” to 14°27′ North latitude

Longitude: 108° 27′ to 109°21′ East longitude

Region: South Cental Coast

Area: 6.039.6 km ² (3.332 sq mi).

Population: 613.075

Capital: Quy Nhon City

Districts: An Lao, Hoai Nhon, Hoai An, Phu My, Phu Cat, Vinh Thanh, Tay Son, Van Canh, An Nhon, Tuy Phuoc.

Calling Code: 56

Vehicle Code: 77

Postal Code: 53

ISO 3166-2: VN – 31

 

Bình Định phố cảng sóng xô

Phía bắc: Quảng Ngãi ra vô thuận đường.

Phía đông giáp mặt đại dương

Phía nam giáp với bạn đường Phú Yên.

 

Bình Định “ngõ biển Cao Nguyên”

Phía tây biên giới dính liền Gia Lai.

Địa hình núi dốc, biển lài

Trường Sơn lưng tựa kéo dài nhánh qua.

 

1 phố, 10 huyện mặn mà

Dân gần triệu rưỡi, trẻ già có nhau.

Ba Na, Chăm, Việt dãi dầu

Chung tâm giữ một sắc màu Cánh Tiên.

 

Núi, đồi, đồng, biển thiên nhiên

Sông, hồ, hải đảo mơn miên sóng gào.

Trung tâm gió bão đổ vào

Hai mùa mưa nắng ngọt ngào sáng trưa.

 

Đất Việt Thường Thị xa xưa

“Sa Huỳnh văn hóa” cũng vừa đất Chăm.

Qua Tần, Đường, Hán bao năm

Lê Thánh Tông mới thu mầm đất Chiêm.

 

Thắng Tây Sơn, Ánh đổi tên

Chuyển sang Pháp thuộc bấp bênh địa hình.

Phú – Bình nhập, tách ê mình

Tách, chia tạm dứt đổi hình, đắp da.

 

Ai về Bình Định thăm cha”

Cố đô vương quốc Chămpa thưở nào.

Tháp Chàm đẫm máu chiến bào

Ngàn năm sừng sững tự hào với ai?

 

Đồ Bàn – Hoàng Đế rơi ngai

Vinh quanh họ Chế còn ai đoái hoài?

Trần – Hồ bại trận, mất oai

Thánh Tông đánh đổ chiếc ngai vua Chàm.

 

San thành, vua cũng đã làm

Sử xanh công, tội luận đàm phải nên.

Nguyễn Nhạc vẫn giữ nguyên nền

Gia Long phá sạch cho bền lý riêng.

 

Tháp Đồng – Tháp Bạc – Cánh Tiên

Hoa dây xoắn đá nét riêng xứ Bình.

Mấy tầng uốn góc mái đình

Bấy nhiêu kiệt tác công trình thế gian.

 

Dương Long tam tháp” mơ màng

Tháp Ngà rêu phủ như hàng lệ rơi.

Chămpa trong nắng xa vời

Có nhau hai ngọn Tháp Đôi giữa trời.

 

Tháp Bình Lâm cũ nhất đời

Thiêng liêng bản sắc một thời nước Chăm.

Tháp Thủ Thiện chóp hoa văn

Tháp Vàng tuế nguyện muôn trăng vẫn còn.

 

14 tháp cổ hao mòn

Đi trong huyền thoại cung son bạc màu.

Đời người tồn tại bao lâu

Tháp kia sừng sững theo màu thời gian.

 

Một thời Bình Định lầm than

Hai triều chém giết muôn vàn thê lương.

Tùng Châu, Võ Tánh cùng phương

Đem thân đền nợ mở đường chúng quân.

 

Võ Văn Lượng bậc trung thần

Theo chủ Bát Giác gieo thân lửa tàn.

Thị Xuân, Quang Diệu hiên ngang

Chịu hàng cứu mẹ gặp đàng tiểu nhân.

 

Tây Sơn Nhạc – Huệ mãn phần

Đầu giam ngục tối, xác thân tan tành.

Mẹ con voi xé đoạn đành

Ơn đền nghĩa trả máu tanh bất nghì.

 

Ai tha quân sĩ thành Quy

Ai cấp lương thực quân y vỗ về?

Hàm Luông ai thả Ánh về?

Vợ chồng Quang Diệu hai bề nghĩa nhân.

 

Ai luồn trôn Pháp cầu thân?

Ai xin 5 vạn quân Xiêm rước về?

Tru di tam tộc” não nề?

Nguyễn Ánh ơn nghĩa hai bờ bất nhân.

 

Tây Sơn dẫu ngắn phước phần

Quang Trung – Nguyễn Huệ nhân thân sáng ngời.

Thống nhất nước bởi gặp thời

Gieo nhân nghĩa mọc mới đời khắc ghi!

 

Lê Chất theo Ánh bởi vì

Tây Sơn suy sụp, mới đi Đàng Ngoài.

Đoạn đầu tướng”, chẳng hàng ai

Chống Pháp, Xuân Thưởng họ Mai bỏ mình.

 

Truông Mây chàng Lía khởi binh

Chiều chiều én liệng qua dinh nhớ người.

Châu Văn Tiếp tiếng để đời

Tam hùng Gia Định”, theo thời giặc Xiêm.

 

Tây Sơn thất hổ tướng” quân:

Tướng Nguyễn Văn Lộc công thần liệt trung.

Vợ chồng Văn Tuyết anh hùng

Tây Sơn tàn cuộc nên cùng chết chung.

 

Võ Đình Tú bị hãm chân

“Thiết côn vô địch” bỏ thân giữa rừng.

Tướng Võ Văn Dũng lẫy lừng

Trung thành tới tận cuối cùng tay trơn.

 

Bình Định chí sĩ lòng son

Đây Tăng Bạt Hổ sống còn “Đông Du”.

Bàn thành tứ hữu” thơ ru

Quách – Hàn – Yến – Chế ngàn thu để đời.

 

Ai về Bình Định mà coi

Con gái Bình Định đi roi, đi quyền”

Tây Sơn võ thuật còn truyền:

Hùng kê với Yến phi quyền, Độc lư…

 

Tây Sơn nhạc võ cương – nhu

Khi như thác đổ, khi như gió ngàn.

Bình Định gia: tấn, cước, quyền

Long Hoa đao pháp mà truyền đức nhân.

 

Bài chòi giải trí nhân dân

Bài “Văn, Vạn, Sách” ba phần khác nhau.

Hát tuồng Đào Tấn về đâu

Hát bội, hát lễ khởi đầu biết ơn.

 

Truyền thống “lễ hội Tây Sơn”

Tưng bừng Kiên Mỹ quê làng, tháng Giêng.

Mùng 5, lễ chính thiêng liêng

Nhạc quân trống trận, múa quyền, thắp nhang.

 

Rộn ràng “lễ hội Đỗ Giàn”

Ngày rằm tháng bảy Vu Lan, Chùa Bà.

An Thái làng võ trẻ già

Cướp heo đoạt lấy đem qua làng mình.

 

Trai An Thái, gái An Ninh”

Trai giỏi võ, gái đẹp xinh, thử tài.

Cá Ông lễ hội ơn… Ngài

Thần ngư Nam Hải” cứu người biển sông.

 

Hội làng Thị Tứ” nhớ công

Truyền nghề rèn, chạm có ông họ Đào.

Mùng 2, 3, Tết xôn xao

Cờ người, hội chợ trên cao Chợ Gò.

 

Hội miền biển tiễn âu lo

Lễ hội Đô thị” dành cho An Hòa.

Đúc đồng lễ hội” Bằng Châu

Còn thêm “lễ hội Đâm Trâu” của làng.

 

Tây Sơn di tích, bảo tàng

“Tây Sơn tam kiệt” thuộc hàng quốc gia.

Đây “Thành Hoàng Đế” – Chămpa

Kia “Lăng Võ Tánh” xót xa, ngậm ngùi.

 

“Từ đường dòng tộc họ Bùi”

Thờ trang nữ tướng hồn vui chốn nào?

Voi giày xác bấy nghẹn ngào

Tây Sơn Ngũ Phụng Thư” nào ngán chi!

 

Đây chùa Long Khánh độ trì

Tới chùa Ông Núi, khách đi khó về.

Vĩnh Nghiêm sóng trắng bốn bề

Núi Bà hang động vỗ về chúng sinh.

 

Nhạn Sơn Linh Tự lặng thinh

Hai tượng Hộ Pháp giấu mình, ẩn tên.

Trên đất, 10 tháp mọc lên

Ngôi chùa Thập Tháp có tên Di Đà.

 

“Truyền thuyết Ghềnh Ráng Tiên Sa”

Ngàn khơi trùng điệp bao la đất trời.

Hòn Chồng đá xếp đắng lời

Còn đâu Hòn Vợ cho vơi đêm dài?

 

Mộng Cầm đỉnh dốc trang đài

Rừng dương gió thổi bên tai xạc xào.

Mộ Hàn Mặc Tử trên cao

Hồn thơ thả xuống biển trào sóng dâng.

 

Dzũ Kha “bút lửa” nghệ nhân

Khắc thơ kỷ niệm xuất thần tặng nhau.

Nam Phương mỹ nữ về đâu

Bãi tắm hoàng hậu gợi sầu cố nhân.

 

Ghé qua Bãi Trứng dừng chân

Lắng nghe đá cuội phân trần thở than.

Cù Lao Xanh, ngọn Hải Đăng

Hằng đêm tỏa sáng hơn trăng tối rằm.

 

Xa xa đá hú, sóng gầm

Trầm mình hưởng vị ngọt thầm suối Tiên-

– Hội Vân “mây tụ” một miền

Suối phun nước nóng thiên nhiên tặng người.

 

Rùa con chầm chậm ra khơi

Hoàng hôn cầu cảng tuyệt vời, ngất ngây.

Thác Vàng như chạm vào mây

4 bên làng mạc xòe tay đỡ đần.

 

Phụng Sơn kỳ thú dừng chân

Đá hình bán nguyệt náo thân thưở nào?

Kỳ Đồng, Bàu Sấu tự hào

Nơi Mai Xuân Thưởng ra vào ém quân.

 

Hầm Hô danh thắng tuyệt trần

Núi sông hùng vĩ muôn phần mỹ quan.

Cá sông Kôn ngược Đá Hàng

Hàm Hô món trứng kiến vàng dược linh.

 

Hòn Trào, thác Dốc trở mình

Chim muông ríu rít gọi bình minh lên.

Núi Bà quần thể hợp lên

Xanh tươi Phù Cát bao niên tự hào.

 

Hòn Chuông ai úp hồi nào

Vọng Phu mỏi mắt trên cao đợi chồng?

Đây “hồ Núi Một” mênh mông

Động Cườm di tích bát bồng, mộ chum.

 

Đây cầu Nhơn Hội dài “trùm”

Sân bay Phù Cát được dùng giao thông.

Muôn trùng hiểm trở Cù Mông

Đèo cao dốc đứng ngó trông ngại ngùng.

 

Bánh hỏi đặc sản của vùng

Thoáng hương lá chuối ăn cùng thịt, rau.

Ai đi đâu? Ai về đâu?

Dừng chân ăn bát cháo Hàu nóng thơm.

 

Ghé qua Mỹ Lợi bún tôm

Bánh đa, tiêu, ớt đỏ nôm đậm đà.

Ghé bò đắng, bổ – Ba Na

Cụm ly Bàn Đá quên cha lối về.

 

Món Thưng ngày Tết “hết giờ”

Heo, bò ướp vị thẩn thờ ruột gan.

Dẻo ngon bánh tráng Tam Quan

Gỏi Chình Châu Trúc, cá tôm Gò Bồi.

 

Gò Găng nón ngựa xa rồi

Ai nghiêng vành nón bồi hồi dáng xưa.

“Công đâu công uổng công thừa

Công đâu gánh nước tưới dừa Tam Quan?”

 

Cá chua nấu với lá giang

Ngọt thơm tùy tuổi, đốt than nướng cùng.

Lá gai bánh ít mời dùng

Đậu xanh thơm lựng nhưn chung với dừa.

 

Cá ngừ mắm ruột vị vừa

Nem chua chợ Huyện sáng trưa đắc hàng.

Bánh tro, tay xách, tay mang

Mực ngào ớt chín ruột gan đã thèm.

 

Dưa kiệu Phù Mỹ chua hèm

Món ăn ngày Tết, chủ đem tới mời.

Rô ti chim Mía dòn tơi

Gỏi lẩu, bún sứa, người ơi nhớ dùng.

 

Bánh căn rau độn ăn cùng

Gỏi bò khô xưa đó bạn dùng với ta.

Bình Định mùa ếch tháng 3

Mắm gừng ớt xả hít hà… ốc bươu.

 

Quang Trung đại học trường tư

Cao đẳng, Kỹ thuật cũng như Dạy nghề.

Mầm non giáo dục lối lề

Quản lý, thiết bị có bề thế hơn.

 

Tự hào Đại học Quy Nhơn

Bảy chìm, ba nổi đã hơn mấy mùa.

Bao la sóng vỗ cát lùa

Phi lao tóc rũ cho vừa mắt xanh.

 

Cao đẳng sư phạm chuyên ngành

Đào tạo giáo chức phần hành cấp hai.

Chuyên Qúy Đôn tuyển nhân tài

Hệ trung với tiểu nối dài mấy trăm.

 

Bình Định nổi tiếng học chăm

Các khoa thi cử mỗi năm vượt đà.

Tiếc cho Quảng Ngãi đường xa

Để cho Bình Định thủ khoa ba lần”.

 

Quy Nhơn biển cát trong ngần

Chămpa huyền thoại bao lần vấn vương.

Bình Định dãi nắng dầm sương

Tây Sơn lịch sử phi thường vạn thiên.

 

 38. TỈNH PHÚ YÊN (PHU YEN PROVINCE)

Latitude: 12°42′ 36 to 13°41’28” North latitude

Longitude: 108°40’40” to 109°27’47” East longitude

Region: South Central Coast

Area: 5.060.6 km ² (1.953.8 sq mi).

Population: 861.993

Capital: Tuy Hoa City

Town: Song Cau

Districts: Dong Xuan, Tuy An, Son Hoa, Phu Hoa, Tay Hoa, Dong Hoa, Song Hinh.

Calling Code: 57

Vehicle Code: 78

Postal Code: 56

ISO 3166-2: VN- 32

 

Sông Đà – Núi Nhạn Phú Yên

Bắc giáp Bình Định, Tây liền Đăk – Gia.

Phía đông cùng biển giáp ra

Nhất núi, nhì biển, thứ ba cánh đồng.

 

Phía bắc có dãy Cù Mông

Nam Tây: Đèo Cả, Trường Sơn, biển trời.

Sông ngòi đưa nước đầy vơi

Khí hậu duyên hải theo thời nắng mưa.

 

Gần chín trăm khẩu, người thưa

8 huyện,1 phố dân chưa phân đều.

Nông dân chiếm tỉ lệ nhiều

Ba Na, Chăm, Việt tưới tiêu miệt mài.

 

Hà Nhì, bản Thổ dặm dài

Ê Đê, Hoa, Ngái, Giarai, Thái, Tày.

Mường, Nùng, Pu Péo, Sán Chay

Ba mươi sắc tộc chung tay dựng nhà.

 

Vui buồn cùng với sông Đà

Từ Ngọc Rô đỉnh chảy qua phố thành.

Sơn – Tuy Hòa – Phú, Sông Hinh

Mang ra biển mặn mối tình Phú Yên.

 

Tây – Đông hai lộ nghiêng nghiêng

Bán sơn – vùng núi, với riêng đồng bằng.

Cầu hăm mốt nhịp Đà Rằng

Cũng là dài nhất trong phần miền Trung.

 

Kỳ Lô, Bàn Thạch bạn cùng

Sông Cầu, Bà Lá, Krông Năng, Đồng Bò.

Sông Cô, Cà Lúi hẹn hò

Tiềm năng thủy điện, tưới no cánh đồng.

 

Bắc – Nam đường sắt giao thông

Trục Quốc lộ 1 nối trong tới ngoài.

Tuy Hòa phi lộ – sân bay

Lớn nhỏ 3 chuyến đó đây một tuần.

 

Thiên nhiên ban tặng một phần

Đẹp giàu nhờ bởi chuyên cần sức dân.

Sông dài, biển rộng vô ngần

Tài nguyên thủy sản nuôi trồng khả quan.

 

Tôm, cua, cá, ốc hàng ngàn

Yến sào, sò, điệp vạn hàng giống nuôi.

Đất đai miền ngược, miền xuôi

Ba phần tư đã dùng nuôi con người.

 

Rừng vàng trùng điệp xanh tươi

Than bùn, sa khoáng, một trời đá hoa.

Suối khoáng nước nóng Phú Hòa

Trà Ô, Triêm Đức – Tuy Hòa, Lạc Xanh.

 

Nông – Lâm – Thủy đã tăng nhanh

Công nghiệp chế biến trưởng thành mỗi năm.

Hạt điều, giày dép thăng trầm

Mây tre, đông lạnh có mầm phát lên.

 

Thương mại, dịch vụ làm nền

Đầu tư, hợp tác muốn bền phải xem.

Giáo dục đã phát triển thêm

Hơn mười trường Đại, Cao, Chuyên, dạy Nghề…

 

Ngành Y đã có lối lề

Ngàn tám y, bác từng giờ tận tâm.

Công ty bảo hiểm vừa tầm

Bảo Minh, Bảo Việt cá nhân, tập đoàn.

 

Thực vật quý hiếm hiện còn

Họ xoài, giẻ, bứa, sim, trôm, thị, dầu.

Sao đen, gió gạch muôn màu

Ở vùng Hòn Nhọn, Sơn Hòa, sông Trong.

 

Rừng thưa nhiệt đới trắc, thông

Bằng lăng, cóc, ké, giáng hương, gáo, vừng…

Truông gai, cây bụi kiểu rừng

Sông Cầu, An Hải, dốc Ông, Chóp Chài…

 

Động vật 7 bộ, 100 loài

Ăn thịt, gậm nhấm, cầu gai, ếch, chình.

Bồ nông, ngỗng, yến, cua đinh…

Hai đèo Cù – Cả gắn tình biển sông.

 

Phú Yên xanh núi, xanh đồng

Cảnh quan tuyệt diệu có đầm Cù Mông.

Từ Nham, bãi Rạng, bãi Nồm

Xuân Đài vịnh đẹp, bãi Ôm huy hoàng.

 

“Lẻ loi như cụm núi Sầm

Thản nhiên như mặt nước đầm Ô Loan”.

Bao quanh núi gió, cát cồn

Thiên nga dang cánh, phượng hoàng múa ca.

 

Đèo Quán Cau đứng trông ra

Nhắc chừng xe cộ băng qua lối này.

Hòn Chồng khóc gió thương mây

Trên sơn, dưới thủy ngất ngây đất trời.

 

Mắt thần” – núi Nhạn tuyệt vời

Thiêng liêng, qúy báu qùa trời tặng riêng.

Đây “Đài Tưởng Niệm Phú Yên”

Độ chừng trăm mét giữa miền núi cao.

 

Đà Giang êm ái dạt dào

Soi gương tháp Nhạn tự hào Phú Yên.

Đá Bia như chọc đỉnh thiên

Sương mù bao phủ triền miên tháng ngày.

 

Du thuyền thưởng ngoạn đó đây

Qua sông Dinh ngỡ cỡi mây giữa trời.

Sơn Nguyên sinh thái tuyệt vời

Rừng xanh, đá trắng gọi mời thế nhân.

 

Nhất Tự Sơn đẹp muôn phần

Thưởng hoa, ngắm biển tiên thần chẳng hơn.

Đập Hàn thuyền lướt, tay vờn

Cầy dây nho nhỏ chập chờn gió đưa.

 

Vào khu Thuận Thảo tắm… mưa

Trầm mình nhớ thuở ầu ưa, dí dầu…

Bãi Bầu – Xuân Hải – sông Cầu

Núi nhà, nhà núi ngỡ đâu địa đàng.

 

Từ Nham bãi tắm cát vàng

Đá chồng nối đá, nhẹ nhàng gót chân.

Thầm khen con tạo góp phần

Xẻ hoa ghềnh đá trăm thân Mỹ Hòa.

 

Vực phun đá nước sáng lòa

Đập Đồng Cam nắng vỡ òa dáng mai.

Sông Cầu có vịnh Xuân Đài

Dừa xanh, cát sóng miệt mài vỗ êm.

 

Hải đăng – mũi Điện ngày đêm

Đèn pha cấp 1, cực Đông sáng trời.

Đồng Xuân giải trí, vui chơi

Phú Xuân lộng gió, tắm bơi thả dàn.

 

Tuy An – đá Đĩa dựng hàng

Khối hình lạ hoắc, ngỡ ngàng mắt ai.

Bảo tồn sinh thái Krông Trai”

Bãi Tràm, bãi Rạng bồng lai chốn trần.

 

Thiên nhiên ưu đãi muôn phần

Phú Yên văn hóa, văn nhân tự hào.

Trường ca dân tộc xuyến xao

Đàn kèn bằng đá năm nào vẫn đây?

 

Di tích lịch sử dạn dày

Đền Lương Văn Chánh bậc thầy khai hoang.

Đền thờ, mộ Lê Thành Phương

Vùng lên chống Pháp, Cần Vương một thời.

 

Ngân Sơn – Chí Thạnh nhắc đời

Thảm sát tập thể từ thời chống Tây.

Tàu nào “không số” chìm đây

Vũng Rô tiếp đạn vào ngay đường mòn.

 

Đá Bia con cuốc lượn tròn

Ngậm ngùi bia đá thưở còn cắt chia.

“Chiều chiều mây phủ Đá Bia

Đá Bia mây phủ chị kia mất chồng”.

 

Vào thời vua Lê Thánh Tông

Khắc tên phân giới Việt cùng với Chăm.

Hùng sơn đệ nhất Bắc – Nam”

Chiến tranh, đèo Cả – người làm chứng nhân.

 

Thành Hồ khói lửa bao lần

Giờ đây “di tích bảo tàng quốc gia”!

Tháp Chăm – núi Nhạn – sông Ba

Đi trong huyền sử Chămpa lạnh lùng.

 

Cấp quốc gia Gò Thì Thùng

Đường hầm, địa đạo muôn trùng lối đi.

Đây Thành An Thổ cố tri

Nhắc cho người biết những gì đã qua…

 

Lễ hội sông nước“mặn mà

Tháng Giêng âm lịch, ngày là mùng 5.

Mùng 8, “lễ hội Đồng Cam”

Mùng 7 lễ hội ở đầm Ô Loan.

 

Thì Thùng đua ngựa – Tuy An

Cầu Ngư – An Phú, mùa màng – sông Dinh.

Hội bỏ mả” tiễn hồn linh

Lễ cúng đất của người Kinh tạ mừng.

 

Xuân sang, nắng chiếu núi rừng

“Hội đua ngựa” ở An Xuân cũng về.

“Hội mừng nhà mới” – Xuân Hòa

“Hội chùa Ông” của người Hoa – Ba Tàu.

 

Sơn Hòa, “lễ hội Đâm Trâu”

Rượu cần, múa hát cùng nhau kính nhường.

“Hội đền Văn Chánh, Thành Phương”

Hát chòi ngày tết quê hương hội hè.

 

Nửa đêm gà gáy le te

Muốn đi rón rén, đụng nghe cái ầm”.

Cầu an xua hết tối tăm

“Hội Nguyên Tiêu” tới hằng năm một lần.

 

Hội hoa xuânhội nhạc xuân

Hò khoan điệu chuẩn buân khuân lạ thường.

“Tuy Hòa chín nhớ mười thương”

“Bài hát truyền thống họ Lương” nhớ nhà.

 

Gởi em, hạt gạo Tuy Hòa

Mênh mông đồng lúa, chan hòa nghĩa quê.

Câu Hò Bá Trạo ngây thơ

Múa Chăm uốn lượn ngẩn ngơ cuộc đời.

 

Đặc sản hải sản mát tươi

Cháo hàu, cua hấp xin mời ghé ăn.

Dẻo dai bánh tráng Tuy An

Sông Cầu dừa, ghẹ uống, ăn thỏa lòng.

 

Ô Loan sò huyết đỏ hồng

Ăn xong một dĩa chia lòng nỗi riêng.

Chuột đồng đặc sản Phú Yên

Xào lăn, sả ớt nhậu ghiền ngất ngây!

 

Cá ngừ mù tạt rau tây

Tía tô, húng, cải, miệng cay mấy ngày!

Nước dừa tôm hấp béo ngầy

Đớp vào một miếng mặt mày… sáng trưng!

 

Gỏi sứa, bún sứa dòn tưng

Tươi, ngon, bổ dưỡng quay lưng chẳng đành.

Chả dông cuộn cuốn thanh thanh

Chiên lên dòn khuấy thơm hành, ớt, tiêu…

 

Dẻo thơm bún bắp đáng yêu

Sáng ăn no tận tới chiều vẫn no.

Đại Lãnh bún mực xuýt xoa

Tươi ngon, thơm phức chan hòa Vạn Ninh.

 

Bánh bèo, bánh ướt, bánh canh

Ra khuôn nóng hổi, ăn nhanh ấm người.

Gành Đỏ mắm thật mười mươi

Đừng chơi “mắm giả”, người cười, kẻ chê.

 

Cá cơm trộn dứa ăn mê

Ngon thơm bổ dưỡng nghĩa quê đậm đà.

Mắm nhỉ, mắm ruốc mang ra

Me chua chấm miếng… ui cha, đã thèm!

 

Cháo lòng, bánh hỏi Tuy An

Hòa Đa bánh tráng ăn sang quá trời!

Cơm gà đặc sản ngon ơi

Chuối xanh cá lóc om mời thử thêm.

 

Rộn ràng chợ trái cây đêm

Thanh long, nho, bưởi, chôm chôm, nhãn lồng.

Phú Yên trồng cúc với hồng

Chăn nuôi, trồng trọt xanh đồng khác xưa.

 

Vinh Ba đan đát cọng dừa

Giỏ hoa, giỏ lát làng nghề phất lên.

Làng Gốm – xóm Gõ có tên

Chum, vại, chậu, kiểng làm nên cửa nhà.

 

Đây làng bánh tráng Hòa Đa

Hòa An, Đông Phước ăn qua Đông Bình.

Tiểu thủ công nghệ Mỹ Thành

Phú Ân, Đông Phước lan nhanh Phú Hòa.

 

Giàu nhờ “Hiệp hội giày da

Nghề dệt thổ cẩm, chiếu hoa thịnh hành.

Sơn Phước gỗ lũa công thành

Chạm hoa, tráng trí từ gành rễ to.

 

Hòa Thạnh đan bóng mò o

Khó khăn vật liệu, sân kho với tiền.

Phú Tân trồng cói ưu tiên

Hăm hai nghề thủ công riêng đã thành.

 

Sông Đà, núi Nhạn như tranh

Cù Mông – Đại Lãnh phân ranh bến bờ.

400 năm sử thành thơ

Phú Yên dệt một giấc mơ thái hòa.

 

39. TỈNH KHÁNH HÒA (KHANH HOA PROVINCE)

Latitude: 11°42′ 50″ to 12°52′ 15″ North latitude

Longitude: 108°40’33” to 109°27’55” East longitude

Region: South Central Coast

Area: 5.217.7 km ² (2.014.5 sq mi).

Population: 1.156.903

Capital: Nha Trang  City

Town: Cam Ranh

Districts: Van Ninh, Ninh Hoa, Dien Khanh, Khanh Vinh, Khanh Son, Cam Lam, Truong Sa (Island District – Spratly Islands)

Calling Code: 58

Vehicle Code: 79

Postal Code: 57

ISO 3166-2: VN – 34

 

“Ai về Bình Định thăm cha

Phú Yên thăm mẹ, Khánh Hòa thăm em”.

Lời ca rất đổi êm đềm

Sao trong đắng một nỗi niềm rất riêng!

 

Láng giềng phía bắc: Phú Yên

Phía đông giáp mặt với triền biển Đông.

Tây Nam: giáp tỉnh Lâm Đồng

Phía nam: Ninh Thuận cộng đồng với nhau.

 

Biển trời cát trắng phau phau

Cam Ranh – Đại Lãnh hai đầu sóng xanh.

Địa hình cao – thấp hình thành

Từ tây nghiêng xuống tới vành hướng đông.

 

Khánh Hòa nhiều núi, nhiều sông

Nhiều đầm, nhiều vịnh nhưng không lắm hồ.

Khánh Hòa lắm đảo, san hô

Khánh Hòa cũng chẳng khan khô thác, đèo.

 

Trường Sơn uốn lượn dọc theo

Núi đối hiểm trở, ngoằn ngèo lối qua.

Đồng bằng xẻ 7, chia 3

Tạo bán sơn địa – núi nhà rất xinh.

 

Khánh Hòa phức tạp địa hình

Cát, đá trầm tích nảy sinh lâu đời.

Khí hậu biến dạng tuyệt vời

Ôn hòa mưa – nắng qùa trời tặng cho.

 

9 huyện – thành – đảo đói no

Triệu hai dân số: Cơ Ho, Kinh, Tày.

Chăm, Hoa, Mường, Thái, Raglai

Con gái chăm chỉ, con trai mẫn cần.

 

Tây Đồ Di đất một phần

Chiêm Thành chiếm lấy mới phân đôi miền.

Trải qua nội chiến triền miên

Vương quốc thống nhất hai miền: Chămpa.

 

Phúc Tần chúa Nguyễn đánh ra

Vua Chàm dâng đất nghe qua… cũng hèn.

Tây Sơn – Nguyễn Nhạc rối ren

Nguyễn Ánh đánh bại mới bèn đổi tên.

 

Bình Hòa từ đó mà nên

2 phủ, 4 huyện đổi tên Khánh Hòa.

Duật, Tường, Phan ký ước hòa

Giáp Thân hòa ước” bán nhà đã xong.

 

Khánh Hòa một cổ hai tròng

Tròng ngoài là Pháp, tròng trong Nam Kỳ.

Nhật qua đuổi Pháp chạy đi

Khánh Hòa lệ thuộc, sử ghi: Cộng Hòa.

 

Nam tiến thống nhất can qua

Phú Khánh gồm có: Khánh Hòa, Phú Yên.

Anh em 14 năm liền

1989 tách riêng mỗi vùng.

 

Công nghiệp mạnh nhất miền Trung

Chế biến, may mặc, xi măng, đóng tàu.

Tài nguyên khoáng sản muôn màu

Nhiên liệu, rắn, lỏng, khí… hầu khắp nơi.

 

72 mõ quặng ra đời

Công – Nông – Lâm – Thủy theo thời khá lên.

Rừng vàng, biển bạc làm nền

Kinh tế vững mạnh làm nên Khánh Hòa.

 

Giao thông quốc lộ 1 A

26 với 723 mở đường.

13 ga đến mọi phương

Ba Ngòi – Đại Lãnh thông thương huyện – thành.

 

Sân bay quốc tế Cam Ranh

Hai ngàn lẻ bảy đã thành hạng 4.

Đường thủy 5 cảng hạng… cừ

Cam Ranh đứng nhất, nhì chừ Vân Phong.

 

Giáo dục trí thức khá đông

11 Đại, Viện hạng đồng quốc gia.

Đại học mở ở Ninh Hòa

Viện Hải Dương học với là Pasteur.

 

Đại học đào tạo, dạy nghề

Sài Gòn chi nhánh chuyển về Nha Trang.

Tôn Đức Thắng, Thái Bình Dương

Đại học Thủy Sản nay trường Nha Trang.

 

Cao đẳng Mẫu giáo Trung ương

Sư phạm, Y tế, Hải quân Quốc phòng.

Cao đẳng Văn hóa song song

Nghệ thuật – Du lịch cũng đồng dạy chung.

 

Hàng trăm trường Tiểu, Chuyên, Trung

Trung cấp, Tư thục với cùng Bán công:

Nguyễn Văn Trỗi, Lê Qúy Đôn

Hoàng Hoa Thám – Phú Lộc Đông huyện thành.

 

Trần Bình Trọng, Lạc Long Quân

Hà Huy Tập, Nguyễn Chí Thanh – Ninh Hòa.

Khánh Sơn cấp 2, cấp 3

Bỉnh Khiêm – Diên Lạc, với là Cao Vân.

 

Văn Ơn, Lê Lợi – Diên An

Nguyễn Huệ – Cam Đức, Hermann ngoại thành.

Lý Tự Trọng, Chu Văn An

Minh Khai, Hưng Đạo… vạn ngàn học sinh.

 

Hai con sông Cái – sông Dinh

Thuận lợi sản xuất, môi sinh chưa nhiều.

Cùng góp phần chính tưới tiêu

Tiềm năng thủy điện ra chiều lợi hơn.

 

Di tích lịch sử Long Sơn

Chân đồi Trại Thủy có hơn kỷ rồi.

Phật 21 mét đang ngồi

Dưới hình hòa thượng lần hồi tự thiêu.

 

Một thời máu lửa tiêu điều

Phật giáo tẩm máu bởi triều họ Ngô.

Niết bàn Phật ngự sóng xô

Tiễn thời tiền sử xây mồ đã qua.

 

“Ai về viếng cảnh Khánh Hòa

Long Sơn nên ghé, Tháp Bà đừng quên.

Kim Thân Phật Tổ nhớ lên

Là ông Phật Trắng ngồi trên lưng trời”.

 

Bát cơm Phiến Mẫu” để đời

Đây Lăng Bà Vú vào thời Gia Long.

Phong bà “Nhũ Mẫu” có công

Lăng xây nghệ thuật còn trong Ninh Hòa.

 

“Ai về Xóm Bóng quê nhà
Hỏi thăm điệu múa dâng Bà còn không?”. 

Tháp Bà lịch sử rêu phong

Po Nagar mẹ giữa không hỏi trời.

 

Kauthara – thánh dân Hời

Khánh Hòa thờ phượng nhớ thời Chămpa.

Vương triều rực rỡ đi qua

Yếu thua, mạnh được” cũng là hiển nhiên.

 

Diên Toàn – Bửu Tự Kim Liên

Trước chùa, mộ cổ của viên quan Chàm.

Khắc bia chữ Phạn ai làm

Mà “Bia Võ Cạnh“sao nằm ở đây?

 

Đố ai giải được câu này

Cây Dầu Đôi có ở đây lúc nào?

Cây không che rợp trời cao

Mà sao người ngã mũ chào miếu ai?

 

300 năm dấu chẳng phai

Thành cổ Diên Khánh” phân hai địa hình.

Tây Sơn, Nguyễn Ánh dứt tình

Thành xây xương máu chiến chinh lụi tàn.

 

Am Chúa trên núi Đại An

Quê Thánh Mẫu thưở cơ hàn náu thân.

Thiên Y “Thượng Đẳng Phúc Thần”

Đá bia còn ở Diên Điền – núi Dưa.

 

Phú Cang Đình với nắng mưa

Thờ Thiên Y thưở dân xưa lập làng.

Văn miếu Diên Khánh” khang trang

Vạn thế sư biểu” thời gian chẳng mờ.

 

Mộ nào trăng trắng, đơn sơ

Gởi hồn bác học vô bờ ở đây?

Viện Pasteur ai dựng xây

Ông Năm” công đức cao dày: Yersin.

 

Nghệ thuật kiến trúc tạo hình

Lăng Bà Vú nổi hai bình cúc – sen.

Trăm bốn hai cột – Suối Tiên

Trong ngôi nhà cổ nét riêng xứ Trầm.

 

Vĩnh Thạnh làng cổ trăm năm

Hoa cau rụng trắng, lặng thầm bụt râm.

Bảo tàng đồ cổ tư nhân

“Bát căn dần” giữ một phần gốc quê.

 

Vauban quân sự đắp bờ

Thành Diên Khánh cổ đến giờ vẫn lưu.

Tháp Chàm tuy được trùng tu

Để đời dấu hỏi ngàn thu: cách nào?

 

Mỹ thuật chạm trỗ tinh sao

Vĩnh Xương Văn Chỉ” đưa vào phục hưng.

Hoàng phi, liễn đối”… rưng rưng

Trở về chốn cũ giận quân hám tiền.

 

Hăm hai âm lịch còn truyền:

Lễ hội Am Chúa” – Diên Điền tháng 4.

Hai kỳ “lễ hội cầu ngư”

Thờ “Ông Nam Hải” coi như Phúc Thần.

 

Nha Trang “lễ hội đền Hùng”

Cũng là “quốc tổ”của chung nước nhà.

Tại đảo Hòn Nội – miếu Bà

“Yến Sào lễ hội” gọi là tạ ơn.

 

Đảo Khỉ – “Hội Hoa Qủa Sơn”

Cho “đàn con cháu Ngộ Khôn” hưởng phần.

Hội hò Bá Trạo” cư dân

“Kỳ An Tá Thổ” lần lần phục hưng.

 

“Khánh Hòa lễ hội tưng bừng

Ba trăm năm rưỡi chưa từng thấy qua.

Một ngàn sáu trăm năm ba

Tới ngày giải phóng cũng là… giải khuây.

 

Festival biển đều tay

Nồi phở lớn nhất”, thương thay kiếp nghèo.

Chuông gió lớn nhất” thấy… teo

Dàn nhạc đông nhất” âm gieo thấu trời.

 

Tranh thêu kỷ lục” bán lời

Bình gốm to nhất” chứa… đời ở trong.

Pháo hoa muôn sắc trên không

Long lanh kim loại, Hoàng Long lượn lờ.

 

Diên An phố vẽ liễn thờ

Thâm sâu Nho – Hán tay nghề khá cao.

Đất sét, vôi, giấy dồi dào

Đúc đồng Diên Khánh cũng nào kém đâu.

 

Cam Đức ướp xác để lâu

Kinh doanh nghề mới khởi đầu khả quan.

Mây tre đan lá nhẹ nhàng

Làng nghề Diên Khánh có hàng nhận – giao.

 

Chiếu làng Mỹ Trạch cấp cao

Một thời vang bóng, nay vào dậm chân.

Diên Điền, Suối Cát, Suối Tân

Ngày xưa chằm nón nuôi thân, giúp mình.

 

Làng gốm Trung Dõng – Vạn Bình

Biến vật vô giác mang tình nghệ nhân.

Ai về Cam Hiệp dừng chân

Thăm “làng nhà giáo” cũng gần 200.

 

Thủ công mỹ nghệ lâu năm

Tư nhân xí nghiệp hàng trăm gói thầu.

Song mây xuất khẩu” Suối Dầu

Quỳnh Mai, Việt Đức đua nhau xuất hàng.

 

Chiếu cói Ngọc Hiệp – Nha Trang

Cung cấp cả nước vạn ngàn chiếu hoa.

Đệm buồm, trước ở Ninh Hòa

Nghề đúc gang ở Hà Ra – xóm Cồn.

 

Cam Ranh, Vạn Giã sinh tồn

“Đại gia – đại nạn” nghề Tôm… đại tràn.

Ninh Hòa nghề bánh khoai lang

Nha Trang bánh mít, Cam Lâm bánh xoài.

 

Chân đi đến lúc mệt nhoài

Chợ Đầm ghé lại nằm, ngồi nghỉ ngơi.

Vòng tròn dạo chợ coi chơi

Thượng vàng, hạc cám”, thảnh thơi ngắm nhìn.

 

Hàng mỹ nghệ nọ xinh xinh

Ốc, sò trang sức mua mình, tặng ta.

Phía ngoài hàng dép, hàng da

Hàng trái cây chợ, ôi cha một trời.

 

Chôm chôm, cam, quít ăn chơi

Sầu riêng, măng cụt một lời tới ba.

Chuối vườn, ổi, miểng cầu ta

Nhãn, thơm, cóc, bưởi nhìn xa đã thèm.

 

Vào hàng đồ biển mà xem

Sấy khô hải sản có “tem” Khánh Hòa.

Khô bò, nai, mực, mại… drô

Nai, tôm, cá, ốc phơi khô dễ dùng.

 

Thơm mùi biển mặn lạ lùng

Hương đồng gió nội như cùng ở đây.

Bên trong hoa cảnh phủ đầy

Long lanh sắc lá mê say chẳng rời.

 

Hàng quần áo thấy mê tơi

Hàng nội, hàng ngoại chào mời đã tai.

Hàng rau tươi cả dãy dài

Hàng cá, hàng thịt đồng nài nỉ non.

 

Vào trong những sạp con con

Đồ ăn, thức uống lại ngon quá chừng.

Thịt thơm vô mũi tưng bừng

Bún mì, nước, phở, gà thưng, vịt tiềm.

 

Hàng chè thập cẩm, dừa xiêm

Gà quay, chả hấp, chả chiên một rừng.

Như hoa sen nở hai từng

Chợ Đầm sức sống tượng trưng Khánh Hòa.

 

Tiếng đồn Xóm Mới không ngoa

Lạc An, chợ Mới – Ninh Hòa, Cam Ranh.

Chợ Mới, Vạn Giã , chợ Thành

Chợ Khánh Vĩnh, Cam Thành, Ninh Diêm…

 

Bánh ướt Thị Trấn có… tem

Nai khô Diên Khánh, làng nem Ninh Hòa.

May, thêu, vắt sổ, trồng hoa

Đan lưới Đại Lãnh, Chụt và Đầm Vân.

 

Hoa cương, đá chẻ Tân Dân

Đồng Bò, Đá Chẹt; võng đan Diên Điền.

Nung vôi Diên Khánh gia truyền

Xóm Gốm Ngọc Hội, nghề than Suối Dầu.

 

Nha Trang nước mắm đi đầu

Cá cơm ướp muối cho màu rất thanh.

Muối Hòn Khói trắng long lanh

Ba Ngòi với Thị trấn Thành làm nhang.

 

Cheo leo trên những hóc hang

Nghề “sào chĩa” Yến gian nan hái… vàng.

Nghề tre đan thúng, ghe nan

Đi sông, đi biển Xuân Sơn, Ninh Hà.

 

Ngậm ngải đi điệu rừng xa

Nghề trầm kỳ ở Ninh Hòa, Vạn Ninh.

Nghề trồng Bầu Gió điển hình:

Khánh Sơn, Khánh Vĩnh hồi sinh dạy nghề.

 

Khánh Hòa biển rộng tứ bề

Lưới đăng – đánh cá là nghề thủ thân.

Mỹ nghệ xuất khẩu thiện chân

Xóm Chụt, Cầu Đá nghệ nhân vỏ sò.

 

Tranh xà cừ biếu, tặng, cho

Ngư, Tiều, Canh, Mục” đều do ghép màu.

Đi xa lòng nhớ về nhau

Nhìn tranh nhớ nước, đêm thâu luyến nhà.

 

Khánh Hòa nhân kiệt gần xa

Nào đâu khác biệt là bà với ông.

Anh hùng sống với núi sông

Nào ai phân biệt bại vong, trẻ, già.

 

Khả phong trinh triết” Ninh Hòa

Tặng Phan Thị Đốc chói lòa tiết trinh.

Bà Hoàng Thị Nghĩa – Vạn Ninh

Chồng sa miệng cọp, liều mình cứu ra.

 

“Đại Nam thống nhất chí” tra:

Nguyễn Xuân Thục, Hán với là Phạm Chu.

Nguyễn Suyền, Nằng, Thuận ngàn thu

Nguyễn Ánh phong tước đền bù xả thân.

 

Trịnh Phong vì nước, vì dân

“Bình Tây Đại Tướng – Cần Vương” rơi đầu.

Ai về đến chỗ Cây Dầu

Nhớ vào miểu nhỏ cúi đầu thắp nhang.

 

Vào thời đất nước lầm than

Trung trinh, phản bội rõ ràng trắng đen.

Trần Bá Lộc thuộc loại hèn

Ma đồng cháy” nọ, ngọn đèn sử xanh.

 

Trần Đường, Phạm Chánh, Nguyễn Khanh

Phạm Long, Sum Nguyễn vang danh anh hùng.

Khánh Hòa rừng núi chập chùng

Rừng kia hết lá mới cùng bó thân.

 

Quảng Nam sinh chí sĩ Trần

Khánh Hòa chôn cất mộ phần giáo nhân.

Quý Cáp tư tưởng “Duy Tân”

Ra “Gò Chết Chém” luận phân thánh hiền.

 

Miếu nào mà miếu chẳng thiêng

Đền nào mà chẳng có tiên có thần.

Miếu Thái tử, miếu Thành Hoàng

Miếu Quan Thánh, đền Qúa Quan, Lỗ Lườn.

 

Đền Mã Cảnh, đền An Lương

Miếu Sinh Trung ở Vĩnh Xương đá mòn?

Cây dầu đôi miếu con con

Cây me Diên Khánh ai còn thắp nhang?

 

Về thăm Am Chúa – Đại An

Xem đôi Hạc “kỵ” lưng chàng đại Quy.

Tượng Bà 1 mét từ bi

Cánh đồng lúa chín rầm rì gió đưa.

 

Thăm hồ Am Chúa vào trưa

Để nghe rừng hát đong đưa cõi lòng.

Thương con đập nước tưới đồng

Yêu hơn sức sống dân nông  Đại Diền.

 

Suối nào đẹp nhất? Suối Tiên

Phun châu nhả bạc thiên nhiên phiêu bồng.

Hồ Tiên, Hòn Vợ, Hòn Chồng

Dệt nên huyền tích một Bàn Cờ Tiên.

 

Suối Ngổ tiếng hát triền miên

Hòn Chùa 3 cái giếng Tiên mát lành.

Tiếng chim tu hú trên cành

Kể chùa Suối Ngổ ngọn ngành tích xưa.

 

Suối Lồ Ồ với ruộng dưa

Hồ Sen bát ngát hương đưa nhẹ lòng.

Thác phun hoa nở cầu vòng

Đệ nhất thác Mấu nhất không thứ nhì.

 

Cam Ranh Đá Trải, BaLi

Ba Hồ muốn tới thì đi Ninh Hòa.

Hoa Lan – Ninh Phú chẳng ngoa

Phong Lan nhuộm nắng nở hoa ngập rừng.

 

Khánh Sơn Tà Gụ lưng chừng

Mang hồn dân tộc núi rừng Rakrai.

Nước phun trắng xóa như mây

Khánh Vĩnh có thác Yang Bay lẫy lừng.

 

Xa như cung điện giữa rừng

Trên đồi rêu gạch rưng rưng Tháp Bà.

Thiên Y Thánh Mẫu A Na

Một thời vương quốc Chămpa tự hào.

 

Người Chăm xây tháp hồi nào

Chất gì kết gạch tìm vào thấy đâu?

Một nền kỹ thuật thâm sâu

Để đòi dấu hỏi nghẹn đau giống người.

 

Vịnh Nha Trang đẹp tuyệt vời

Gần 20 đảo do trời tặng cho.

Hệ sinh thái ít sóng to

Ven bờ cát trắng, san hô, đất, rừng.

 

Hòn Tre điểm hẹn tưng bừng

Cáp treo dài nhất chưa từng có đâu.

Vinpearl sáng rực đêm thâu

Lung linh như ngọc nhiệm màu giữa khơi.

 

Hòn Mun đen đá ngời ngời

Bảo tồn sinh học đa loài san hô.

Trí Nguyên cá mực khổng lồ

Con tàu hóa thạch 4 hồ thủy cung.

 

Nước non, đảo núi muôn trùng

Bên kia Bãi Sạn, kế cùng Bồng Nguyên.

Đồi Lasan đá ngổn ngang

Hòn Chồng, hòn Vợ miên man cận kề.

 

Lao xao gió thổi thẩn thờ

Hòn Tầm hang đá lượn lờ cánh dơi.

Xa xa sóng nước trùng khơi

Hòn Nội, hòn Ngoại là nơi Yến Sào.

 

Đại Lãnh cát trắng dừa bào

Tuyên đỉnh” ,“Thế Miếu” khắc vào sử xanh.

Đầm Nha Phu nước long lanh

Biển rừng quý hiếm trong lành, hoang sơ.

 

Vịnh Vân Phong quý vô bờ

Thắng cảnh tuyệt mỹ không ngờ ở đây.

Gần 30 điểm giải khuây

Đầm Môn, Dốc Lếch mê say chẳng rời.

 

Yang Bay thác nước của trời

80 thước đổ trắng ngời bụi hoa.

Đây khe Sửng Sốt, Hocho

Cây Đa, Bến Lợi hẹn hò với nhau.

 

Khách quan nhớ ghé Suối Dầu

Tới ngôi mộ trắng cúi đầu ít giây.

Yersin yên nghỉ nơi này

Một đời công đức gởi đây vĩnh hằng.

 

Thành cổ Diên Khánh muôn trăng

Hào sâu 3 mét nước giăng phía ngoài.

Đông, Tây, Tiền, Hậu u hoài

Quang Diệu – Võ Tánh tướng tài chống nhau.

 

Cần Vương máu đổ về đâu

Mà thành Diên Khánh đêm thâu võ vàng?

Cần Vương lính chết vạn hàng

Hồn ma bóng quế oán than ngậm hờn!

 

Trường Sa sóng nước chập chờn

Đợi mưa trên đảo Sinh Tồn” đã lâu.

San hô, tra biển, cá, nhầu

Cây bão táp đứng đối đầu phong ba.

 

Song Tử Tây đá bao la

Tiếng cười tuổi trẻ xuyên qua biển trời.

Trường Sa Lớn hỏi một lời:

Máu đào ai đổ, lỗ lời ai đong?

 

Lầu Bảo Đại núi Cảnh Long

Cung son biệt thự Nghinh Phong – Nguyễn triều.

Biệt Thự Cầu Đá mỹ miều

Pháp xây nghiên cứu bao điều Hải Dương.

 

Về thăm núi Sạn Vĩnh Xương

Thăm hòn Kho, Bút mà thương dân mình.

Làng Phong bất hạnh bệnh tình

Nương lòng từ thiện cho mình mắn may.

 

Đi ngang qua Diamond Bay

Địa bàn nước Việt, tiếng Tây, chạnh lòng!

Nhìn “Cung Hoàn Vũ” ước mong

Trường học, bệnh viện cũng không kém gì!

 

Ơn trời mưa nắng phải thì

Không Kitô giáo cũng đi nhà thờ.

Ngã Sáu – núi Đá cận kề

Nhà thờ Núi chọc trời về hướng Nam.

 

Khánh Hòa sướng khổ đồng cam

32 sắc tộc lũ lam cấy cày.

Đủ ăn, đủ mặc qua ngày

Hiền lành, chất phác, công dày, đức cao.

 

Khánh Hòa là xứ cần lao

Yên lành tương đối với bao thăng trầm.

Chùa chiền nương ánh trăng rằm

Bao nhiêu tôn giáo cũng ngầm hiểu nhau.

 

Người về trước, người về sau

Nha Trang Bún Cá nhớ nhau một đời.

Chả chiên, chả hấp tuyệt vời

Nước lèo ngọt bổ, thơm ơi vị hành.

 

Bánh Ướt Diên Thạnh đậu xanh

Quốc lộ 1 khách bộ hành ghé ăn.

Nắm nêm, mắm ruột, ruốc tôm

Mỡ tao hành ớt, xoài bầm trộn thêm.

 

Nạc “heo đất đỏ” giã mềm

Không đâu nổi tiếng bằng Nem Ninh Hòa.

Nem nướng cuốn tráng chu choa

Nem chua dòn dẻo không ngoa chút nào.

 

Nha Trang cao cấp Yến Sào

Dân nghèo ai được chút nào nếm qua?

Huyết Yến giá mắc gấp 3

Một lạng? Tám triệu!?…” ừ à vội… thăng!

 

Bình dân nào dám hé răng

Ghé Ba Lẹ để bụng ăn Bánh Mỳ.

Cùi nhọn hấp dẫn cực kỳ

Ruột ngon chấm với thứ gì cũng ngon.

 

Gỏi Sứa trắng bóc ngọt dòn

Đậm đà hương biển ăn còn… dĩa không.

Cua Huỳnh Đế đỏ hồng hồng

Bẻ càng, lôi thịt ruột lòng… quất tơi!

 

Tiết canh cầu Dứa cực tươi

Đậu phộng, chanh, é trộn tơi uống… ào!

Vịt luộc béo ngậy ôi chao

Ăn vào bao tử xóa bao nỗi phiền.

 

Phở Nam, phở Bắc ăn liền

Ăn phở tiết kiệm túi tiền, vợ thương.

Phở Hoàng Hoa Thám, Thành Phương

Phở 24, phở Bạch Đằng – 70.

 

Cam Ranh có món lạ đời

Xá Sùng – giun biển ăn chơi hóa ghiền.

Mực tôm tương đối vừa tiền

Nướng gừng, hấp sả bạn hiền hợp gu.

 

Thương em đội thúng ốc bươu

Đồng sâu mò bắt, mấy thu tuổi đời?

Ăn con ốc nhảy em mời

Nghe hồn sông núi biển trời chạy qua.

 

Cầu Bình Tân tới Hà Ra

Trần Phú, Nguyễn Thiện Thuật và Sĩ Liên.

Dọc theo các dãy hàng hiên

Hải Vy, quán Gió, Biển Tiên… ốc đầy.

 

Ninh Hòa lẩu Bóp khoanh dày

Ớt, cần, khóm, giá chua cay ấm lòng.

“Bốn Mùa Ẩm Thực” khách đông

Bây giờ chẳng biết còn không, khách hàng?

 

Hàng rong phố biển Nha Trang

Bắp, chuối nướng, khoai lang nướng đầy.

Quán nhậu đặc sản đông tây

Quán vườn, quán xã đêm ngày thức thao.

 

Nước mía Diên Khánh ngọt ngào

Thơm tho mát lịm uống vào tất mê.

Bánh kẹo trăm loại khỏi chê

Phú Lộc nổi tiếng “phu – thê” lá dừa.

 

30 mét chẳng thiếu thừa

Bánh Tét “Guinness” cũng vừa được ghi.

Moon Cake Sanest” tức thì

Nổi danh thương hiệu “Công ty Yến Sào”.

 

Tô Hạp “Anh đỉnh” khắc vào

“Hoàng Thành Thế Miếu”, trị bao bệnh tình.

Trầm Hương “Cao đỉnh” đẹp xinh

Hương thơm thần dược, tiếng lành dội xa.

 

Khánh Hòa di cổ Tháp Bà

Có Nhà Thờ Núi, có chùa Long Sơn.

Lăng Bà Vú, đình Phú Cang

Viện Hải Dương Học Nha Trang, bãi Dài.

 

Lầu Bảo Đại, Diamond Bay

Bãi Sạn, đầm Bấy, Yang Bay, chợ Đầm.

Hòn Tre, đảo Yến, hòn Tầm

Hòn Bà, hòn Khói, hòn Mun, hòn Chồng.

 

Bãi Đại Lãnh, vịnh Vân Phong

Miếu thờ Bà Chúa, hòn Ông, Đồng Bò.

Thác Tà Gụ, suối Ồ Ồ

Đồi Trại Thủy, thác Ba Hồ, suối Tiên.

 

Mộ phần – thư viện Yersin

Thành Diên Khánh, Vinpearl Land, Bích Đầm.

Đầm Nha Phu, chùa Trúc Lâm

Đảo Khỉ, dốc Lếch, hòn Sầm, Từ Vân.

 

Hòn Thị, hòn Miểu, đầm Môn

Văn miếu Diên Khánh, hang Ông, hòn Hèo.

Hòn Đá Bạc, viện Pasteur

Phú Vinh làng cổ, miếu thờ Thạch Ông.

 

Am Chúa, đàn Đá Khánh Sơn

Bãi Sạn, suối Đá, Hoa Lan, Xuân Đừng.

Du lịch Ninh Thủy, Đá Hang

Vịnh Cam Ranh, vịnh Nha Trang, đá Chồng.

 

Suối nóng Dục Mỹ, Tu Bông

Suối khoáng Đảnh Thạnh, Bồng Nguyên, Ninh Hòa.

Hòn Chữ – Xóm Bóng – Hà Ra

Bãi Trũ, khoáng nóng Tháp Bà, Trường Sa.

 

Trên non, dưới thủy bao la

Đẹp lòng viễn khách, mặn mà cố tri.

Khánh Hòa “tứ thủy triều quy”

Tứ thú tụ có rùa, dơi, voi, rồng.

 

Khánh Hòa biển bạc rừng vàng

Khánh Hòa tổng hợp kho tàng tự nhiên.

Khánh Hòa nghĩa khí thiêng liêng

“Non – Trầm, Thủy – Yến” nét riêng Khánh Hòa.

 

 (HẾT CUỐN 1/2)

TƯ LIỆU THAM KHẢO CÓ SỬ DỤNG:

          I. Web sites chính:  630 trang web sites điện tử của 63 tỉnh, thành phố (630 web sites – Official Sites of 63 Provinces Government), en.wikipedia.org, vietnamtourism.com

Web sites khác: google.com, cuocsongviet.com.vn, amthucvietnam.com, dulichvietnam.com.vn, haiduong.edu.vn, chudu24.com, songvan.net, quehuongonline.vn, muivi.com, informatik.uni-leipzig.de, my.opera.com, soytenghean.gov.vn, nguoihanhtinh.net, vnlibraryonline.com, ts.moet.gov.vnhn, cdxd3.com, tintuc.xalo.vn, touristvina.com, cand.com.vn, picasaweb.google.com, howtotravelvietnam.net, 24h.com.vn, vea.gov.vn, bikervietnam.com, vn.wz.cz, quansuvn.net, guiderooms.com, vietnam.vnanet.vn, images.search.yahoo.com, bantinthitruong.com, vtv.vn, sites.google.com, itaexpress.com.vn, chuyentrang.tuoitre.vn…

II. Sách:

1. “Địa dư chí, Nhân vật chí” (“Lịch triều hiến chương loại chí” – Phan Huy Chú . 2. “Đại Việt Sử Ký Toàn Thư” của Ngô Sĩ Liên (Nxb KHXH 2004), “Đại Việt Sử Ký Toàn Thư” (Bản năm Chính Hòa 1697).

3. “Những nét đẹp về văn hóa cổ truyền Quảng Bình” (Nxb Thuận Hóa – 2007).

4. “Xứ Trầm Hương” (Quách Tấn –  Lá Bối, Saigon, 1970).

          III. Báo, Tạp Chí:

1. Báo văn hoá nghệ thuật ăn uống.

2. Tạp chí ẩm thực…

Xin chân thànhcám ơn.

 

NHÀ XUẤT BẢN HỘI NHÀ VĂN

65 Nguyễn Du – Hà Nội

Tel & Fax: (043) 822.2135

E-mail: nxbhoinhavan@hn.vnn.vn

Chịu trách nhiệm xuất bản: Phạm Trung Đỉnh

Biên tập: Tạ Duy Anh

Trình bày bìa: Họa sĩ Nguyễn Hữu Khoa