Tháng 3/1975. Những đợt pháo kích của quân Bắc Việt đã nã vào thành phố Đà Nẵng. Dân chúng chạy theo lính ùn tắc các ngã đường nhất là các con đường chạy xuống cảng Tiên Sa. Bác vá xe vẫn lặng câm ngồi vá cho thiên hạ chạy loạn. Ai đó hối vợ chồng bác chạy đi. Bác cười:

– Chạy đi mô? Tui chạy rồi ai vá xe cho mấy ông, mấy bà chạy. Chạy bằng chân nhanh hơn xe nhà binh không?

Quay sang bà vợ thất nghiệp mấy hôm nay vì thiên hạ lo chạy thục mạng nên chẳng ai dám ghé quán nước mía mà uống, ông trấn an vợ:

– Không chạy đi mô được bà nợ. Máy bay của Mỹ chỉ chuyên chở nhân viên CIA của họ. Tàu hải quân không đủ chở lính và gia đình của họ, dư đâu chở mình. Chạy bằng đường quốc lộ 1, không dẫm đạp lên nhau mà chết cũng ăn đạn pháo kích như chơi. Mình bây giờ có gia tài chi mà sợ mất. Ủa? Răng nhà cô giáo Thơ không tản cư à?

– Hai mẹ con sáng ni còn thấy lấp ló đầu ngõ. Thôi dọn đồ vào đi ông. Cướp bóc cũng đầy đường đó nợ.

– Ừ, phải.

Hai vợ chồng bác vá xe cùng đứa con gái nhỏ biến mất căn chòi phía sau. Họ không thấy cô giáo Hai Thơ và chàng thanh niên cùng hối hả ngược đường trong thành phố náo loạn. Người con trai khe khẽ:

– Trời tối, chị nhớ đừng đi một mình ngoài đường như lúc nãy nha. Nhất là trong lúc loạn lạc này. Tôi thật tình lo lắng cho chị qúa.

– Mua gạo mắm để dành thôi mờ. Có ai ngờ gặp cướp cạn đâu nợ. Không có chú, chúng nó thịt tôi rồi.

– Sợ không?

– Sợ cái chi mô?

Giọng người thanh niên lạc đi:

– Nếu như ngày mai, tôi không tới được nữa, chị nhớ ở nhà vài hôm, đừng chạy ra ngoài đường. Khi nào tôi giải quyết chuyện riêng xong, tôi ghé lại mang chị và mẹ đi cùng nha?

– Đi mô? Răng mà không tới được hỉ?

Người thanh niên không trả lời. Anh nhìn đồng hồ:

– Tôi phải đi rồi.

Anh giơ tay chào chị rồi hối hả quay đi. Mấy lần trước, chị không tiễn anh ra cửa nhưng lần này, chị bước theo anh. Chị bàng hoàng khi thấy anh leo lên chiếc xe Zeep. Chiếc xe đạp được treo đằng sau. Tiếng mẹ kéo chị tỉnh cơn u muội:

– Cậu ấy đâu rồi con?

Chị thở dài:

– Cậu ấy đi rồi mẹ nợ!

– Mẹ nghe rồi. Nó làm cái chi khi đến khi đi vội vội vàng vàng thế mi?

– Con chẳng biết mẹ nợ.

Chị giấu mẹ về điều mới mẻ mà chị vừa phát hiện ra anh là ai? Mỗi lần nghe tiếng pháo, tiếng súng là chị lo lắng. Một tuần trôi qua. Anh thanh niên biệt tích. Khi chị nghe người dân bàn tán, nhốn nháo nói, Bộ Tư Lệnh Quân Đoàn 1 và phi trường Đà Nẵng đã bị pháo 130 ly phá hoại, chị cơ hồ đứng tim. Chị đã hiểu vì sao anh nói cái câu cuối cùng khi đưa chị về nhà an toàn một tuần trước.

                                                 *

Đà Nẵng 10 giờ tối ngày 28/3/1975. Lệnh bỏ Đà Nẵng có hiệu lực. Dân chúng nhốn nháo, táo tác như rắn mất đầu như gà mất mẹ. Người mẹ nghe ngóng rồi thở dài:

– Võ Tính tự thiêu, Ngô Tùng Châu uống thuốc độc vì thành Quy Nhơn thất thủ. Hoàng Diệu thắt cổ, Nguyễn Tri Phương nhịn đói, chịu đau mà chết vì để mất thành Hà Nội… Đà Nẵng thất thủ nhưng chẳng có tướng ni làm như ri…

Chị ù tai không nghe nổi một lời so sánh đầy tiếc nuối của mẹ. Chị đang lo cho người sĩ quan trẻ mà không hiểu vì lý do gì. Chờ mẹ ngủ. Chị mở cửa và ù té chạy về phía Bộ Tư Lệnh cùng với biết bao người từ thế giới hỗn độn chạy tìm thế giới hỗn mang. Chị đụng đầu với mấy lính gác đang bồng súng Carbine M1 cản chốt:

– Chị đi đâu giờ này? Chị tìm ai vậy? Chị có giấy tờ gì không?

Đạn bay vèo vèo bên tai mà người lính gác cổng cứ hỏi giấy tờ nên chị bực mình, quên cả sợ súng, quát lên:

– Răng mà chú không chạy đi hỉ! Thiên hạ chạy hết rồi đó nợ. Trời ơi! Máu chảy ướt áo mà cầm súng đứng đó làm chi nữa. Quăng đi. Bảo tụi lính gát quăng hết M.16, thay đồ dân mà chạy đi chớ. Giờ ni còn gát, gát cái chi? Gát chi mô?

Pháo nổ ầm trời. Súng AK 47 vang lên hàng loạt giữa thành phố nhốn nháo. Chị vấp một người đang như xỉu trước cổng gác. Chị rụng rời tay chân khi nhận ra anh. Đây là lý do, anh đã không thể tới thăm chị một tuần nay. “Nhưng người ngu chi ngu lạ”. Chị trách thầm. Tướng đã bỏ chạy, lính ở lại thủ nghĩa làm răng? Chị không hề biết anh là nhân viên CIA diện ưu tiên một nhưng anh cố tình ở lại với những người lính cuối cùng. Người sĩ quan cấp úy như thất thần. Chị quàng tay đỡ anh cố len lỏi giữa đám đông để tách ra khỏi con đường chính hình như muốn ách tắc vì lượng xe Renault, xe nhà binh GMC, RMK… tán loạn chạy tìm cái sống. Người mẹ mù nghe tiếng con lụi hụi ở ngoài, bà mở cửa ngay. Té ra, khi chị dợm chân chạy ra khỏi nhà, bà nhỏm dậy ngay. Bà biết con gái hoảng hốt chạy đi tìm ai chứ không phải tìm con em gái. Em gái nó an toàn trong thánh đường. Có ai đi tàn sát người tu hành? Bà thức cùng với nó và ứa nước mắt. Bây giờ, tim nó không còn giá băng. Người có thể làm trái tim nó rung động, hẳn không thể là người tầm thường. Nhưng thời buổi loạn lạc, giá như, nó chịu lấy chồng sớm hẳn giờ ni cũng có người an ủi một bên. Nó thương bà mù lòa nên chẳng nỡ lấy chồng. Trời ạ! Bà có tội chi mô mà để con gái bà khổ dữ nợ. Bà giúp chị cùng đặt người nó quan tâm xuống gường. Mẹ thở dài. Chị thở dốc. Xem vết thương, chị thở phào. Té ra, mảnh pháo chỉ xém qua cánh tay trái. Hú viá. Đóng chặt hết cửa, chị bắt đầu làm y tá bất đắc dĩ. Anh qua hết cơn mất hồn, hạnh phúc nằm yên nhìn chị. Cảm giác chị gần gủi đến độ anh muốn làm một cử chỉ thân mật nhưng anh chưa dám. Anh sợ mất đi cảm giác này nếu anh sàm sỡ. Chị đang cứu anh bằng mọi giá. Đó là điều mà anh chắc chắn trong lòng chị đã có anh. Ngoài kia, mặt cho tiếng pháo, tiếng súng, tiếng reo hò, than van, kêu rú và thất thanh, anh nhẹ nhàng đi vào giấc ngủ. Chị thức tới sáng nhìn anh ngủ say. Người mẹ cũng mất ngủ. Bà lo lắng:

– Mi không thể để hắn ở đây dài ngày, nguy hiểm cho hắn, mi nợ.

– Con biết, mẹ. Nhà hắn chắc đã di tản hết rồi. Răng mà hắn chẳng chạy theo họ?

– Mi cũng đâu có biết nhà hắn ở đâu mà di tản với không? Nếu có mà hắn không đi là vì răng? Mi chắc hiểu hơn mẹ. Sớm mai, mi chạy qua nhà bác Hai Ngựa xin bộ đồ đàn ông mi nợ.

Chị đỏ bừng mặt. Mẹ bao giờ cũng hiểu lòng con gái hơn ai. Chị giặt chiếc áo dính máu và dự định sẽ cất nó làm kỷ niệm. Ngày mai, chị nhất định sẽ gởi anh lên chùa Viên Giác. Ít ra, anh cũng có thể an toàn trong cuộc càn quét những người thất trận mà mọi thể thức sau cuộc chiến của kẻ thắng sẽ giành cho người chiến bại đều phải thực hiện. Thực hiện một cách tàn ác hay thực hiện còn chút tính người vẫn còn là dấu hỏi.

                                                         *

Một đêm tối tháng ba, chị bàng hoàng nhận ra ám hiệu của anh, chị mở cửa. Anh nhìn chị trân trối:

– Ngày mai, tôi sẽ phải đi về phía mặt trời lặn. Tôi muốn chị mang mẹ đi cùng.

Chị choáng váng. Điều có thể làm cho anh, chị đã làm. Điều anh đề nghị như tối hậu thư, chị chưa nghĩ tới. Tim chị đập bình bịch trong lồng ngực như nhắc nhở chị chọn lựa con đường có anh và không có anh. Chị đưa mắt nhìn căn buồng trong. Anh hiểu ý chị. Mẹ chị không bao giờ bỏ Đà Nẵng. Chị không bao giờ bỏ mẹ. Anh nhìn vào mắt chị bằng cái nhìn khẩn cầu:

– Không muốn đi tìm hoàng hôn màu tím với tôi sao?

Chị cắn môi để giấu lòng muốn khóc. Anh nghẹn:

– Vậy tôi ở lại đây luôn với chị nhen?

Lần này, chị hoảng hốt thật sự. Chị chẳng sợ liên lụy nhưng chị sợ cho anh. Con đường kẻ thất trận bao giờ cũng như đêm ba mươi. Anh mới vừa qua tuổi hai lăm. Anh mới vừa được gắn một sao, một gạch. Anh chưa từng giết người. Anh mới toang với tương lai như mặt trời đã tắt từ phía mặt trời mọc. Ở đó, chỉ còn có hoàng hôn. Bỗng nhiên, chị gần như sụp xuống:

– Đừng ở lại! Hãy đi đi! Đi càng xa càng tốt, Bang nợ.

– Không! Nơi tôi đến nếu không có chị đi cùng, tôi thà bỏ mạng ở đây. Ngày mai là ngày cuối cùng của cuộc di tản. Nếu không kịp, chúng ta không còn cơ hội.

Chị nén tiếng khóc nhưng nước mắt vẫn ràn rụa như tha thiết van xin anh đi càng sớm, càng tốt. Nhìn chị hoảng hốt, anh quá đổi đau lòng, đành nuốt nghẹn:

– Vậy tôi đi nha! Chị hãy hứa chờ tôi trở về bằng mọi giá. Đừng quên tôi nha!

Chị nhìn anh đau xót. Như ước lượng thời gian xa cách sẽ muôn trùng cách xa. Anh biết, nếu anh đi rồi, anh sẽ chẳng còn những ngày ngồi bên nhau trên ghế đá công viên bên bờ sông Bạch Đằng Tây. Chỉ sống với chừng ấy nỗi nhớ, anh nghe cũng lịm người. Hiện tại, anh đang đau thắt lòng. Chị cắn môi, đầu cúi nhìn đôi chân mình như ước lượng ngày mai, chị sẽ phải bước đi đâu? Chị lấy hết can đảm nhìn anh như muốn thu lấy hình ảnh của anh lần cuối cùng. Anh dấn tới chị. Chị chưa kịp định thần, anh ôm lấy chị bằng vòng tay người thanh niên rắn chắc. Chị ràn rụa nước mắt ngập ngừng và nhắm mắt… Lời thì thầm của anh bật ra:

– Một ngày nào đó, anh sẽ mang hoàng hôn màu tím về cho em. Hoàng hôn không bao giờ có tuổi như tình yêu. Đồng ý không?

Chị cắn môi rồi gật đầu. Đêm khuya lắm, anh rời chị. Bóng người chạy loạn biến mất trong bóng đêm nhập nhòa tương lai. Chị cũng không hề biết, tại Lãnh sự Mỹ ở Nha Trang, Moncrieff và ông Chin cùng nhân viên CIA đang xuống tinh thần khi  coi lại những tấm hình ghi lại cảnh tháo chạy vô cùng hỗn loạn của quân đội Vùng 1 và 2 của tướng Phạm Văn Phú từ Pleiku – Phú Bổn do phó CIA là ông LaGueux đích thân đi máy bay chụp hình. Không ai được biết, Lầu Năm Góc đã phải điều các tướng Weyand, Shackley, Carver và Martin thuộc MACV đến Sài Gòn khi nhận tin của Polgar báo “Hà Nội đang thắng lớn. Việt Nam đang thua đậm“. Cuộc đàm phán bí mật giữa hai bên Hoa Kỳ và miền Bắc trước đó đã chứng tỏ rằng, Hoa Kỳ đã bỏ rơi miền Nam. Không ai ngờ rằng trong 50 ngàn người di tản bằng tàu, bằng máy bay đã có tới 1 ngàn người không có trong danh sách di tản và 4 ngàn nhân viên làm việc cho Mỹ bị kẹt lại Đà Nẵng đang chờ cơ hội di tản cuối cùng. Ngoài khơi, thủy quân lục chiến của tướng Lê Nguyên Khang đang tranh nhau tìm đường tồn sinh bất chấp họng súng của người Mỹ trên tàu Osceola chặn lại. Những người bị sóng nhận chìm, ngày kia, những cái xác may mắn cá chưa rỉa thịt hay rỉa thịt sẽ nổi lềnh bềnh theo sóng dưới thân tàu, đẩy vào bờ trả họ về với đất. Trên con đường chạy loạn, có một người thanh niên phải dìu một cô gái trúng miểng pháo. Họ may mắn an toàn trên tàu tugboat của Úc  và tàu tiến thẳng về Sài Gòn trong khi Hạm đội 7 vẫn còn đang tiếp tục vớt người còn sống bơi ra tới tàu. Cô gái đang mang một đứa con chờ ngày sinh nở. Cô ta không phải Lý Hai Thơ.

  • Lời mở

    Hiệp định Genève (Accords de Genève - Geneva Conference) ngày 21tháng 7 năm 1954 đã cắt Việt Nam làm hai mảnh. Hiệp định Paris (Accords de Paix de Paris - Paris Peace Accords) ngày 27…

  • CHƯƠNG 1: ĐÁM CƯỚI VIỆT KIỀU

    Mặt trời vừa đứng cây sào. Lượng xe trên cầu sông Hàn bắt đầu giảm sau giờ người dân thành phố đi làm. Từ xa, một đoàn xe hơi năm chiếc toàn màu đen của…

  • CHƯƠNG 2: SỢI DÂY VÔ HÌNH THẮT CỔ

    Tại khu biệt thự sang trọng ở Trần Phú, ông Lê Chấn vặn thằng con: - Tại sao đám hỏi cả năm rồi mà chẳng thấy anh cả nói gì tới đám cưới với họ…

  • CHƯƠNG 3: TÌNH TRONG CHIẾN LOẠN

    Tháng 3/1975. Những đợt pháo kích của quân Bắc Việt đã nã vào thành phố Đà Nẵng. Dân chúng chạy theo lính ùn tắc các ngã đường nhất là các con đường chạy xuống cảng…

  • CHƯƠNG 4: LÝ HAI THƠ

    Khoa Sản Bệnh viện Đà Nẵng cuối năm 1975 có hai người đang nhấp nha, nhấp nhỏm chờ bên ngoài. Khi cửa phòng sản hé mở, một y tá gọi tên người nhà sản phụ,…

  • CHƯƠNG 5: CÁI CHẾT BÍ ẨN

      Bà mẹ nhìn tờ lịch. Thời gian chẳng bao giờ chịu dừng lại. Bà thấy ngộp thở. Cái ngộp thở sức khỏe đuối theo thời gian không làm bà ngán ngao bằng cái ngộp…

  • CHƯƠNG 6: HÔN NHÂN ĐỊA NGỤC

    Quyên nghiễm nhiên trở thành vị hôn thê của Tân. Cô biết Tân bây giờ ghét cô tận xương tủy nhưng mục đích của cô đã sắp đi tới kết quả cuối cùng: Cái gia…

  • CHƯƠNG 7: HOÀNG HÔN MÀU TÍM

    Ba mươi năm trước. Mùa hè 1973. Quán vá xe đạp bên kia trường Phan Chu Trinh có hai người khách. Anh vào trước. Chị vào sau. Chủ nhật, đường phố Phan Chu Trinh vắng…

  • CHƯƠNG 8: CHA CON

    Ngồi luôn trong phòng làm việc vì ngao ngán trở về nhà, Tân đang nghĩ về những giây phút êm dịu khi ngồi với Hoàng Liên, điện thoại reo. Tân nghe giọng run run của…

  • CHƯƠNG 8: CHA CON (2)

    Sân bay Quốc tế Đà Nẵng Tân đưa ông ngoại, chú Năm, cậu Bảo về Mỹ. Họ đáp máy bay từ Đà Nẵng thẳng Sài Gòn. Phi trường Đà Nẵng ồn ào với hàng trăm…

  • CHƯƠNG 9: KẺ GIẤU MẶT

    Phòng Cảnh sát Điều tra. Khi Bảo từ Trúc Lâm Viên về lại Bệnh viện Đà Nẵng, hai cậu thanh niên đi chung với vợ Lê Thành Tân đã bị chận lại khi vượt đèn…

  • CHƯƠNG 10: MẢNH VỤN LỊCH SỬ

    Bà ngoại nghe chuyện chiếc rương được chôn theo dì Lý Thu Thủy bị Thái Thị Quyên cho người đào lên mà bủn rủn tay chân. Bà đã hiểu vì sao con cháu ngoại dâu…

  • CHƯƠNG 11: GIẢI ÁN

    Nhận điện thoại từ Hà Nội báo là người bệnh nhân chung phòng của cô đã chết, Bình thẩn thờ... Bệnh viện Huyết Học - Truyền máu TW. Khoa Ung Thư Máu Chiều xuống. Mặt…

  • CHƯƠNG 12: VĨNH BIỆT HOÀNG HÔN

    Nghĩa trang thành phố Lê Ngọc Bình thất thểu đến nghĩa trang lúc trời chập choạng. Cô không biết mẹ con dì Cúc đã đến đây lúc chiều. Trăng rằm chiếu sáng cả khu nghĩa…